58 - Iedereen NOG HARDER opgelicht!

Door Yorrick • 5 juni 2022

Over deze aflevering

Stephan heeft zich nog harder verdiept in de verschillende soorten van oplichterij! Een aflevering over de Pyramid Scheme en Ponzifraude! Van kleine oplichterijen tot de long cons, je leert er deze keer alles over! En Nicolas Cage en Leonardo DiCaprio komen ook even langs...

Inhoud

Deze week duikt Stephan, nog dieper in de wereld van oplichting en fraude. Na een eerdere verkenning van verkoopsstrategieën, ligt de focus nu op de duistere kunst van de confidence game, de Ponzi-fraude en het piramidespel. Van kleine straatscams tot grootschalige, complexe operaties die hele economieën kunnen ontwrichten, we leerden er alles over.

De Slimme Vallen van Oplichters

Een oplichtingsspel, ook wel confidence game, zwendel of flimflam genoemd, draait helemaal om het winnen van het vertrouwen van een slachtoffer om hem daarna te bedriegen. Oplichters spelen handig in op menselijke zwakheden zoals egoïsme, hebzucht en de wens om snel rijk te worden met minimale inspanning. Het slachtoffer, ook wel de ‘mark’ genoemd, doet vaak geen aangifte uit schaamte of omdat hij zichzelf medeplichtig voelt.

Oplichtingen komen in twee hoofdvormen: de korte oplichting en de lange oplichting (ook wel een big store scam). Korte oplichting zie je vaak op straat of op drukke plaatsen, denk aan kaarttrucs of het vragen om geld voor een ‘verloren’ treinticket. De lange oplichting daarentegen vereist veel meer planning, tijd en geld, en vaak ook meerdere handlangers. Hierbij wordt het slachtoffer doorgaans een aanzienlijk geldbedrag afhandig gemaakt, soms door middel van een zorgvuldig opgezette nepbank of advocatenkantoor.

Moderne oplichters maken steeds vaker gebruik van digitale middelen, zoals valse websites, e-mails of apps. Termen als spoofing (waarbij een valse identiteit wordt gebruikt) en phishing (het ontfutselen van persoonlijke gegevens) zijn hierbij cruciaal. Vaak wordt ingespeeld op de ‘get rich quick’-mentaliteit, waarbij beloftes van snelle, hoge rendementen mensen over de streep trekken. Maar als iets te mooi is om waar te zijn, is het dat meestal ook.

Geschiedenis en Gevallen van Grote Zwendel

De bekendste vormen van oplichting zijn de Ponzi-fraude en het piramidespel.

Ponzi-fraude is vernoemd naar Charles Ponzi, die in 1920 ontdekte hoe hij kon profiteren van prijsverschillen van internationale postzegels. Hij beloofde investeerders vervolgens een waanzinnig rendement van 50 tot 100 procent op hun inleg. Ponzi betaalde de vroege investeerders terug met het geld van nieuwe investeerders, waardoor het systeem alsmaar groter werd en uiteindelijk crashte. Dit is een structureel onhoudbaar systeem dat gedoemd is om in te storten.

Een piramidespel is vergelijkbaar, maar hier ligt de nadruk op het werven van nieuwe deelnemers door bestaande deelnemers. De ‘winst’ komt hierbij voornamelijk uit de aanbreng van nieuw geld, in plaats van de verkoop van een product. Een legale variant hiervan is multi-level marketing (MLM), waarbij de inkomsten hoofdzakelijk uit productverkoop moeten komen, en niet uit het werven van nieuwe verkopers. Een bekend voorbeeld dat op de grens balanceerde, is Herbalife.

Enkele legendarische fraudezaken werden besproken:

De Albanese burgeroorlog in de jaren ’90, veroorzaakt door het instorten van door de overheid ondersteunde Ponzi-fraudes, waarbij 1,2 miljard dollar verdween en twee derde van de bevolking hun spaargeld verloor. Dit leidde tot massale rellen en een burgeroorlog.
De Belgische politicus Jean-Pierre Van Rossum, die met zijn bedrijf Monitron een beleggingsplan aanbood dat gebakken lucht bleek te zijn. Hij leefde in weelde, maar stierf in armoede.
Bernie Madoff, verantwoordelijk voor de grootste investeringsfraude ooit, ter waarde van 65 miljard dollar. Hij beloofde jarenlang een stabiel rendement van 10 procent, zelfs tijdens de beurscrash van 2008, wat onmogelijk was. Hij kreeg hiervoor 150 jaar gevangenisstraf.
Lou Pearlman, de manager van boybands zoals de Backstreet Boys en NSYNC, die zijn imperium financierde met een Ponzi-fraude van een half miljard dollar.
Victor Lustig die op sluwe wijze de Eiffeltoren tot twee keer toe verkocht als schroot. Ook George Parker verkocht meermaals de Brooklyn Bridge.
Alves dos Reis, die in de jaren ’20 van de vorige eeuw perfecte valse Portugese bankbiljetten liet drukken met de originele drukplaten, wat leidde tot een economische crisis en bijna een militaire staatsgreep.

De wereld van de oplichters is fascinerend en wordt vaak geromantiseerd in films en series. Denk aan klassiekers zoals Catch Me If You Can (over Frank Abagnale, wiens verhaal deels geromantiseerd is) of Matchstick Men met Nicolas Cage. Ook op Netflix zijn er diverse documentaires en dramaseries over dit onderwerp te vinden, zoals Inventing Anna. Deze verhalen tonen aan hoe slim, overtuigend en soms roekeloos oplichters te werk gaan, en hoe makkelijk mensen het slachtoffer kunnen worden van de belofte van snel gewin.

Blijf dus altijd waakzaam! Als iets te mooi is om waar te zijn, is het dat waarschijnlijk ook.