86 - Made in China
Door Yorrick • 18 december 2022
Over deze aflevering
Stephan vertelt over de 20e eeuw van China.. en hoe Taiwan eigenlijk geen land is.. maar eigenlijk toch wel want het is eigenlijk het echte China want het andere China is eigenlijk een nieuw China, buiten Hong Kong want dat is dan weer niet echt zoals de rest van China want daar maken ze ook films... Het lijkt allemaal ingewikkeld maar dat is het ook! 现在就听!
Inhoud
In de recente aflevering van de Wabliefteru? Podcast dook Stephan diep in de woelige 20e eeuw van China, een periode gekenmerkt door revoluties, conflicten en de opkomst van een machtig maar complex land. Van de val van dynastieën tot de gruwelijke campagnes van Mao Zedong en de strijd om autonomie van regio's als Taiwan, Hongkong en Tibet, het is een verhaal vol verrassende wendingen en immense menselijke kosten.
China's Schaduw over Taiwan, Hongkong en Tibet
De geschiedenis van China begon duizenden jaren geleden als een keizerrijk, met machtige dynastieën die de Chinese Muur en het Terracottaleger achterlieten. In 1911 kwam hier een einde aan, en in 1912 werd de Republiek China opgericht. Dit was het begin van een eeuw vol interne en externe conflicten die de grenzen en identiteit van China zouden herdefiniëren.
Taiwan, een eiland ten oosten van China, is hier een sprekend voorbeeld van. Hoewel China Taiwan beschouwt als een afvallige provincie, ziet Taiwan zichzelf als een onafhankelijke staat – en claimt het zelfs de oorspronkelijke Republiek China te zijn. De wereld heeft hier echter een dubbelzinnige houding tegenover. Weinig landen erkennen Taiwan officieel als een land, voornamelijk door druk van China, dat economische represailles dreigt bij diplomatieke betrekkingen.
Historisch gezien behoorde Taiwan tot China, totdat het in 1895 na de Eerste Sino-Japanse Oorlog werd afgestaan aan Japan. Pas na de Tweede Wereldoorlog, toen Japan verslagen was, kwam Taiwan terug onder Chinees bestuur. Echter, door een burgeroorlog op het vasteland tussen nationalisten en communisten, vluchtten de nationalisten onder leiding van Chiang Kai-shek in 1949 naar Taiwan. Hierdoor bleef Taiwan de Republiek China, terwijl het vasteland de Communistische Volksrepubliek China werd. De onrust leidde op Taiwan tot de 'Witte Terreur', een periode van militaire dictatuur tot 1987, waarbij duizenden tegenstanders werden gevangengenomen of vermoord.
Hongkong kent een even complexe geschiedenis. Deze stad werd in 1842, na de Eerste Opiumoorlog, door China overgedragen aan de Britten. Meer dan 150 jaar later, in 1997, werd Hongkong teruggegeven aan China onder de voorwaarde van 'één land, twee systemen'. Dit betekende dat Hongkong vijftig jaar lang zijn eigen wetten en een zekere mate van democratie mocht behouden. De laatste jaren heeft China deze autonomie echter steeds verder ingeperkt, wat leidde tot massale protesten en een repressie van de democratische beweging.
Ook Tibet, gelegen in de Himalaya, riep in 1912 zijn onafhankelijkheid uit, maar werd in de jaren '50 binnengevallen door China. Hoewel het officieel een autonome regio is, heeft China de politiek en cultuur van Tibet zwaar onderdrukt, wat leidde tot de vernietiging van boeddhistische kloosters en een drastische afname van het aantal monniken. De Dalai Lama, de spirituele leider van het Tibetaanse boeddhisme, leeft sindsdien in ballingschap.
De Duistere Erfenis van Mao Zedong
Een centrale figuur in de 20e-eeuwse Chinese geschiedenis is Mao Zedong, de leider van de Chinese Communistische Partij (CCP). Na de overwinning in de Chinese burgeroorlog in 1949, regeerde Mao China op totalitaire wijze en lanceerde hij twee desastreuze campagnes.
De eerste was 'De Grote Sprong Voorwaarts' (1958-1962). Mao's doel was om China in sneltempo om te vormen van een agrarische samenleving tot een industriële grootmacht. Landbouw werd georganiseerd in gigantische communes, privébezit van land werd afgeschaft en de focus lag op het produceren van staal. Onrealistische quota, ondoordachte landbouwtechnieken (zoals driedubbel zaaien) en een absurde campagne tegen mussen (die zogenaamd graan aten, maar zonder hen kwamen insectenplagen) leidden tot een ongekende hongersnood. Ondanks een schrijnend tekort aan voedsel exporteerde China graan om zijn industriële ambities te financieren. Gevolg: tussen de 20 en 45 miljoen mensen kwamen om het leven, de dodelijkste hongersnood in de geschiedenis van de mensheid, met zelfs gevallen van kannibalisme.
Na het falen van de Grote Sprong Voorwaarts lanceerde Mao de 'Culturele Revolutie' (1966-1976) om zijn macht te herbevestigen en 'kapitalistische' elementen uit te schakelen. Hij mobiliseerde jongeren en studenten in de 'Rode Garde' om zijn ideologie op te leggen. Miljoenen mensen werden vervolgd, gemarteld, opgesloten en geëxecuteerd. Historisch erfgoed werd vernietigd en intellectuelen werden gedeporteerd naar het platteland. Deze periode kostte naar schatting 2 tot 8 miljoen mensen het leven.
Het dieptepunt van deze periode van repressie kwam met de Tiananmenprotesten in 1989. Studenten en burgers verzamelden zich op het Tiananmenplein in Peking om te protesteren voor meer vrijheid van meningsuiting, democratie en reismogelijkheden. Na weken van protesten greep de Chinese regering keihard in. Het leger werd ingezet, tanks reden de stad binnen en honderden, mogelijk duizenden, ongewapende burgers werden gedood. De iconische foto van de 'Tank Man' die voor een colonne tanks staat, symboliseert tot op de dag van vandaag het verzet tegen de Chinese overheid. Met hulp van buitenaf (Operatie Yellowbird, gefinancierd vanuit Hongkong) konden zo'n 400 studenten en activisten naar westerse landen vluchten.
De 20e eeuw was voor China een tijdperk van extreme veranderingen en ongekend leed, dat de fundamenten legde voor het land zoals we het vandaag kennen. Stephan's uiteenzetting maakt duidelijk hoe de complexe politieke en historische lagen van China tot op de dag van vandaag doorwerken in de relatie met zijn autonome regio's en zijn plaats op het wereldtoneel.