Transcript
Automatisch gegenereerd transcript — vrij te citeren met bronvermelding naar wabliefteru.be.
Jörg. Jörg. Jörg. Jörg. Jörg. Jörg. Jörg. Jörg. Komt wel. Ik ben Jörg en dit is Wabliefteru? Een podcast waarin we roepen op elkaar, vooral op mij. Jörg. En deze keer is het aan Stephan. Stephan. Ik ben Maarten, hallo. We gaan stoppen met roepen, we beloven het. Ik ben Stephan. Ik ben Alexander. Oh ja, die zijn hier ook. En dat was Yorrick. Yorrick, jij? Begin maar jongen, het is aan jou. Hij is aan mij, oei. Zijn we Stephan? Hebben we iets te melden voordat we beginnen? Hebben we sinds vorig keer nieuwe volgers? Ik denk het niet. We hebben in een week tijd al geen nieuwe followers meer. Ah, trister. Come on, mensen. Allee. Ik nodig al jullie vrienden en familie uit om ons te volgen. Like and subscribe. Come on. Voor het einde van de maand aan de 15.000. Als je ons wilt volgen, volg je moeder. Sorry. Gingen wij ook niets zeggen over die… Die... Dat die twee streams nu eens zijn. Ah ja, alsjeblieft. Ah ja, amai. Ja, je hebt het misschien al gemerkt, het is al een paar weken. Maar op onze Spotify hadden we twee streams, twee instanties van onze show, en dan is er nu één geworden. Dus als je denkt, hé, waar is die nieuwe aflevering? Wabliefteru? Je gaat deze ook niet horen. Je gaat deze ook niet horen. Je mocht stoppen bij twee keer de aflevering te luisteren. Je mocht stoppen. Dank je wel. We zijn nu ineens dubbel zo famous. Ja, eigenlijk wel. Effectief. Goed. Ik ga er gewoon direct aan beginnen. Ik kan niet zeggen wat mijn onderhub is, maar je moet me onderbreken. En niet kijken naar mijn beeldscherm. Maar ik heb geen titel. Niet cheaten. Niet cheaten. Ik kan mijn beeldscherm zo niet zien. Effectief. Ik kan letterlijk mijn ogen niet draaien. Je kan je ogen niet draaien. Je moet altijd even je nek draaien. Oké. Ons verhaal situeert zich in het Andesgebergte. Waar ligt het Andesgebergte? Vraag het aan mij. Ik weet niks. Nee, niemand? Andes. Oh, come on. Zuid-Amerika. Ja, Zuid-Amerika, inderdaad. Dat is een gebergte van 7000 kilometer dat over heel de westkust van Zuid-Amerika loopt. Dat ligt helemaal van noorden tot zuiden, waar Chili ook is. Helemaal door, dus echt gigantisch. Zoutvlaktes? Ja, wacht maar wel. Dat is ook wel Zuid-Amerika. Ja, sowieso. Een vlucht van de Oergooiaanse luchtmacht steeg op 12 oktober 1972 op van de internationale luchthaven van Karasko. Ik weet het. Moet ik het al zeggen? Natuurlijk. Bermuda-triangle. Nee. Bermuda-triangle. Oké. Bermuda-triangle. Wel een goeie gok, want daar had ik nog over gedacht. Dat is tien dagen, denk ik. Ja, maar dat ligt... Nee, dat is eerder de karaoke. De triangle wel, hè. Dat kan wel. Dus vanuit Carrasco. Aan boord waren vijf bemanningsleden en veertig leden van de rugbyclub Old Christians. Die zijn neergestort. Ja, dat kan. Dat kan. Ja, dat kan. Dat weet je nog niet, denk ik. Dat telt. Ze vertrokken uit de Uruguayanse hoofdstad Montevideo. Hoe hoog ging dat vliegtuig? Geen 4000, dat zal zeggen. Iemand wist het even. Er zit wel weer een vliegtuig in, dus ja. Elke fucking aflevering. Ja, of anders vliegen we erin. We kunnen het er altijd wel in verwerken. We laten het wel terug. Wanneer zal er ooit iemand iets dommers zeggen? Die rugbyclub was onderweg naar de Chilese hoofdstad Santiago voor een wedstrijd. Het was een heel goeie club dan. Maar door het slechte bergweer was het vliegtuig gedwongen om een nachtstop te maken bij Mendoza. De volgende dag, vrijdag de dertiende, werd de reis voortgezet. Geloven jullie in ongeluk? Ja. En vrijdag de dertiende? Nee. Nee. Nee? Wacht, als ik dat nu zeg, heb ik dan geen charlotte? Wanneer is ten eerste de dertiende? Het was vrijdag de dertiende, de dag voor mijn trouw. En toen ben ik ergens tegen gereden. Echt? Dat is toch wel... Ik ben een keer bijna te laat geweest op een examen. Op mijn vrijdag 13e, omdat mijn weekend niet is afgegaan. En ik heb dat nog nooit gehad. Ik heb nog nooit ongeluk gehad op mijn vrijdag 13e. Dat was echt zoiets van... Dat kon niet bewust, denk ik. Houd vasthouden. Tot nu toe, inderdaad. Weet jullie van waar dat komt, vrijdag 13e? Dat dat ongeluk zou brengen. omdat Jezus gestorven is op een vrijdag? Iets met een godsinstinct. Ik denk dat het iets is. Juist. Die is op een... Wacht. Die is op een vrijdag gekruisigd. In die tijd was dertien ook een ongeluksgetal, omdat er ook dertien rond de tafel zaten met het laatste avondmaal. Dus daar zou het ook veel van komen. Maar het zou ook kunnen verwijzen naar de tiende plaag van Egypte. Dat was ook op een vrijdag de dertiende, dat die tiende plaag er was. Ze zijn de allereerst geboren stierven, zowel mens als dier. Ik vind dat bijna even belangrijk dat Yorrick in Antwerp juist Antwerp en zijn 4.000 kilometer... Ja, dit was een goeie keer. Mooi, hè? Kijk, ik ben nu een beetje geredeemd. Gaan we nu niet stoppen met dat 4.000 kilometergegeven? Nee. We zullen een punt maken. Ja, eigenlijk in onze Instagram story. Check onze Instagram en reageer op de poll. We moeten lachen of niet? Maar misschien nu nog niet, want... Nee, nee, het is online. Medelijden met mij. Lord, have mercy. Dus de piloot vloog door de bergpassen, maar de pass was bedekt met wolken en ze konden niet op het zicht vliegen, maar ze moesten vertrouwen op de tijd die het normaal gesproken kostte. Jörg? Ik heb weer een idee. Is het dat vliegtuig dat gestort is in de bergen en dat die mensen elkaar hebben moeten opheten? Exact. Echt? Dat kan niet behalen. Dat had anders gebeurd. Ik ben wel benieuwd, want ik ken het verhaal niet. Ik ken enkel dat. Iemand anders had er wel gezien. Ik wist zelfs niet dat er een sportploeg in zat. Dat was de rugbyclub met hun vrienden en familie. Het was niet allemaal een club, maar ook vijf man kleden en familie en vrienden. Ik ben benieuwd. Dat is wel zot. Deze hadden we moeten houden voor Halloween. Omdat het vrijdag 19 was, maar ja... Zo is het. Ik kan nog iets anders doen. We zien wel. Maar ja, dit is een lange. We gingen shorts doen. Dat is waar. Oei, oei. Spoilers. We gaan niks doen. We gaan niks doen. Er komt zelfs geen aflevering. Skip 15 seconden. Wat is de Halloween-access tevoren? Nee, Wallah. Oké. Oké. Dus ja, het was inderdaad heel mistig en donker en ze konden niks zien. Dus je moest berekenen hoeveel tijd het zou kosten om er te geraken. Normaal gezien 10.000 kilometer per uur, Yorrick. Maar er was heel veel wind, waardoor ze hun tijd verkeerd hadden ingeschat. Ze zijn te vroeg in hun draaizijn beginnen in te zetten en zo op het centrale deel van de geberg te afvlogen. Dat is niet goed. Ze crasheden kort daarna op een naamloze bergpiek, die later de naam Glaciar de las Lagrimas Kreeg? Wat denk je dat dat betekent? Cannibalenberg. Nee. Lagrimas. Wat zijn lagrimas? Of lagrimas? Ik weet niet waar het accent ligt. Ongeluk, denk ik. Ongeveer, maar... Dat was al ongeluk. Dus glaciar is gletsjer. En de las lagrimas zijn tranen. Dus tranengletsjer. Het wordt geen happy story. Deze piek bevindt zich nabij de vulkaan Tinguiriraca. Uitspraak kan niet juist zijn, maar bon. In het afgelegen bergachtige grensgebied tussen Argentinië en Chili. Het vliegtuig raakte de piek op ongeveer 4200 meter. Meter, niet kilometer. Waarbij de eerste rechtervleugel afbrak, die op zo'n kracht werd teruggeworpen naar achteren, dat hij de staart gewoon deed afbreken. Met zo'n kracht kleedst hij die achterkant eraf, zodat er een gapend gat in de romp was. En dan nog de tweede vleugel. Hij is ook nog eens tegen een rots gekomen die hij ook afgeschamd was. De romp raakte de grond en gleed naar beneden over de steile bergheuling, alvorens ze tot stilstand kwam in een sneeuwveld. Het is die... Ja, doordat het de grond raakt en dan glijdt... Dat is eigenlijk geen crash. Dat is tot stilstand komen door te glijden. Ja, maar natuurlijk heel violent met die vleugels afbreken, een gat in je staart. Mensen zijn het gevolgen. Ja, fijn. Dus van de 45 inzitten, dus 40 van de clubvijf bemanningsleden, stierven er twaalf direct bij de crash of kort daarna. Those were the lucky ones. Vijf anderen waren gestorven bij het aanbreken van de volgende morgen. Nog één stierf aan zijn verwondingen op de achtste dag. Dus allemaal redelijk snel achter elkaar. Fernando Parado kwam uit bewustloosheid na twee dagen. Hij was dan ook gewoon twee dagen komen te rusten. Dus dat is al wel zot. Maar die naam gaan we nog terug horen. Ik heb die naam er even tussen gestoken. Fernando Parado. Hij begon dan ook te zorgen voor zijn zus, die in kritieke toestand was. Hij was ook met zijn zus. Zijn moeder was ook mee op het vliegtuig, maar die was direct al omgekomen. Dat is voor als je in zo'n omgeving bent. Overgebleven 27 personen, dus we zijn nog maar met 27 van die 45. Stonden nu alleen voor in een zeer afgelegen gebied. Tijdens het wachten op hulp moesten ze zien te overleven in die omgeving. Het was vrij hoog over de berg, ijskoud. Er was eigenlijk niks te zien van eten en zo, maar dat komt snel toe. Dus ja, heel veel hadden nog stierven. De overlevenden hadden ook niet de beschikking over de geschikte kledij. Ze gingen gewoon rug bij spelen. Ze hadden gewoon wat truikens mee, maar niet voor... Ze hadden geen kledij en stijgeizers om een berg te beklimmen. Of bergbrillen, omdat je sneeuwblindheid kreeg van de felle zon op de sneeuw. Wat is dat? Heb je dat nog nooit gehad? Als je skiënt en je schiet op je bril? De enige keer in mijn leven ga ik skiën. Als je uit de sneeuw komt of even naar binnen, zie je zwarte vlekjes voor je ogen. Gewoon omdat het zo fel is, de zon op die witte sneeuw. Dat je constant in het licht aan het zien bent. Ja, precies. Een heel fel alarm, dat constant op je ogen. Je hebt dat misschien niet echt door, maar ik vermoed dat als je er een lange tijd aan blootgesteld bent, dat dat niet goed is. Nu was er wel iemand die een soort zonnebril wist te maken door de zonnekleppen uit de pilootruimte te gebruiken. Die hebben ook een soort visier, kleppetjes, die zo doorzichtig zijn. Daar heeft hij aan stukjes uitgeknipt om er een soort bril van te maken. Maar niet voor iedereen. Ofwel voor iedereen. Dat staat er niet op. Maar ja, voor degenen die dat nodig hadden. Er waren ook een deelderijen die in het vliegtuig, in de romp bleven, die dat dan gewond waren. Dus die zullen dat dan niet nodig hebben. Die in de fuselage bleven. Een van de belangrijkste zaken die ontbraken waren de medische voorraden. Aan boord waren wel twee medische studenten, die in opleiding waren, die aan boord bleven voor het spalken en het verbinden van de wonden. Met het gerief dat ze konden vinden in het vliegtuig. Na drie dagen werden vanuit drie landen zoekteams uitgestuurd om het vermiste vliegtuig te traceren. Drie dagen. Dat is al vrij lang. Dat is al laat, hè. Maar doordat het vliegtuig wit was en zich in de sneeuw bevond, was het vliegtuig nagenoeg onmogelijk om te zien van bovenaf. Zoals gezegd, het was een heel mistige berg, pas altijd eigenlijk al. Dus het was eigenlijk quasi onmogelijk. In het vliegtuig zelf hadden de overlevenden ondertussen een kleine transistorradio ontdekt. waarmee de overlevende Roy Harley als eerste het nieuws hoorde dat de zoektocht was opgegeven tijdens hun elfde dag op de berg. Die zaten er al elf dagen. Oh my god. En die horen wel... Die horen niets. Die kunnen niets terugzeggen. Oh my god. Dat de zoektocht wordt opgegeven. Dat is wel insane. Kun je dat inbeelden als je dat ineens hoort? Ergens is dat natuurlijk ook wel... om ervoor te zorgen dat je die hoop niet de hele tijd hebt. Dat je niet de hele tijd aan het zien bent op de lucht, terwijl je bezig bent met manieren om er af te geraken. Snap je wat ik wil zeggen? Wat doe je dan? Dat weet ik niet. Dat zal wel horen. Ja, wie weet. Parado verloor ook zijn zus die dag. Dezelfde dag als dat slechte nieuws verloor Parado zijn zus, die al kritiek was. My God. Dus ja, het werd al minder en minder. De overlevenden hadden de beschikking over slechts een kleine hoeveelheid eten. Dat is te denken natuurlijk. Een paar chocoladerepen, snacks en een paar flessen wijn. Goed dat ze dat nog hadden, flessen wijn. In de dagen volgend op de crash verdeelden ze het eten in zeer kleine porties. Ja, om er iets ranzoend van te maken. Logisch. Fito Strauch, ook een van de... Eén dat meevloog. Hij bedacht een manier om de sneeuw tot water te smelten door sneeuw op stukken metaal van het vliegtuig te leggen en dan de lege wijnflessen eronder te zetten zodat ze erin druppelden. Dan hebben ze wel water. Hij bedacht ook een manier om zezelkussens aan hun voeten te bevestigen om niet in de sneeuw te zakken. Langelapig. Stimme gast. Dat was ook die van die... Die bril. Die moesten ze bijhouden. Dat was de fixer. Die moesten ze niet opeten. De inventor van de... Dat voelt echt als een onbewoond eiland. Met zo'n fixer. Echt zo'n personage, precies. Blij om voor mijn team te zijn. De Fito. Dat is wel echt zat. Ze waren met 27 mensen, dus hun voorraad daalde heel snel. Zoals gezegd, geen planten, geen dieren. Uiteindelijk bracht dat de groep tot een heel moeilijk besluit. Het eten van het vlees van de lichamen van hun overleden kameraden. Die kinderen, eigenlijk iedereen, buiten misschien die piloten... Die er dood waren? Ja. Ja, ja. Niet... Ja. Ik dacht dat die anderen gingen opeten. Er zijn doden, hè. Er zijn doden, hè. Dat is van een dier toch ook? Hoe verser... Ja, maar jij hebt dat ook niet gelevend. Zo'n kiekje... Dat doe je ook niet. Nee, maar ik dacht dat hij zou... Ik dacht toen ik het zei, dat er niemand dood was. En dat ze dan iemand uitkozen van... Ah, nee, nee. Ik dacht ook dat dat deel van het verhaal was. Nu vind ik het minder erg. Oké. Minder erg, maar nog altijd wel fucked up. Ik weet het eigenlijk niet. De Maarten zou een stuk daardaar moeten zijn. Ik dacht effectief dat dat een verhaal was, inderdaad, dat ze zo lood moesten zijn. Die moesten trekken aan degene... Echt als een boffering. Dat zou ik echt fucked up vinden. Die zijn dood en die zouden... Als ik nu... All cards on the table, jongens. Als zoiets met ons gebeurt en ik ben dood, mogen jullie mij gerust opeten. Ja. Ik zou liever hebben dat Jori komt, dat hangt aan. Ja, ik ga meer aan, maar... Ik ga niet snel doodkriezen. Je hebt niet altijd wat te kriezen, hè. Dan denk ik wel... In die mensen in plaats, denk ik dat die ook wel die dode zonnekonings hebben, als die zouden kunnen denken. Zou je ook gewoon zoiets hebben? Eet gewoon mee op. Zodat je wel overleeft. Voor mij is het toch wel te laat. Maar is dat niet zo dat als je mensenvlees eet, of vlees van je eigen soort, want niet alleen mensen hebben cannibalisme, dat versta ik bij dieren, dat de natuur ervoor heeft gezorgd dat dat niet oké is en dan komt er een stof vrij in je lichaam en in je kop waardoor je zot wordt. Dat is effectief zo. Dat heb ik ook al eens gehoord. Dat heb ik niet tegenkomen. Dat is misschien iets om in de volgende... Inderdaad. Revisiten. Ja, van... Nee, dat ben ik niet tegengekomen. Maar die beschreven ook hun... Ik heb ook een paar interviews gelezen en dan werd er niet echt iets over gezegd. Die zijn nog wel... Die zijn nog wel sane. Die zeggen dat ze er niet vaak aan terugdenken. Ze zeiden dat dat in een interview wordt opgeraakt. Is dat trauma er wel, zeggen die? Misschien heb ik het aan fout gezien, maar ik heb dat wel ergens gehoord. Spoiler dat er mensen overleven. Dat weten ze niet. Vanwaar komt het verhaal anders? Er waren geen overlevenden. Geen. Een dagboek dat je vond? Een blackbox. Een blackbox werkt niet. Dat zou niet zo in detail zijn. Black Box is tijdens de crash, niet na de crash. Of voor de crash. Dat is waar. Niet over nadenken. Ik heb mee. Onze Nando Parado schreef in 2006 over deze beslissing in zijn boek. Hij had ook een boek geschreven over een paar van die mannen. Natuurlijk, wat goed geld is. Er is ook een film van gemaakt. Alive. A lie. A lie. Met Ethan Hawke en John Malkovich als verteller. Dat kan. Ik heb dat wel opgeschreven. De narrator. Het staat ergens vanachter, denk ik. Ik kom er zometeen nog wel op. Hij schreef dat op grote hoogte de behoefte van het lichaam aan calorieën astronomisch is. Dus als je op hoogte zit, heb je meer honger en je verbrandt meer met de koude. Je hebt zelfs meer honger. Hij slicht wel hoog. Daarmee. Mijn huis staat op een berg. Dat zal daarmee zijn. Zeker op de maat hebben gestaan. Dus eerlijk gezegd stierven we van de honger, zonder de hoop om eten te vinden, maar groeide onze honger al zo snel en zo verschrikkelijk. Weer en weer speurde het vliegtuig af op zoek naar kruimels en stukjes. We proberen stukjes leer die we van stukken bagage afsneden, hoewel we wisten dat de chemicaliën waarmee ze waren behandeld ons meer kwaad dan goed zouden doen. We scheurden de zetelkussens open in de hoop stro te vinden, maar we vonden slechts oneetbaar stofferingschuim. Weer en weer kwam ik tot hetzelfde besluit. Of we moesten onze eigen kleren opeten, of aluminium, plastic, ijs, steen. Het is echt uit honger en noodzaak dat ze zover gedreven zijn geweest. Ze zijn ermee begonnen. Ja. Can you blame them? Ik denk dat je hetzelfde zou doen. Ik denk dat echt wel. Als je zo langdraagt is dat dan al twee weken bekend? Wat ik misschien zou doen in dat geval is bepaalde ledenmaat of stukken vlees eraf snijden van verschillende mensen, die in één pot gooien, door elkaar schudden dat je niet weet effectief van wie dat komt. Sausagetje draaien. Een lotto van maken. Ja, maar effectief, dat je gewoon... Dat je niet echt weet wie. Dat je niet echt weet wie. Dat je niet echt zo'n stukje pakt, dat brouwt en dat opeet. Dat je zo'n link niet meer op. Het moment dat je aan het eten bent, dat kan van heel die hoop zijn, maar dat is niet per se van mijn mama. Snap je? Totdat je zo'n ring vergeten hebt. Er was niet beschreven hoe ze het exact hadden gedaan, maar ze zeiden wel dat ze begonnen waren met stukjes van een hand. Ik weet niet waarom, maar... Oei, dat lijkt me niks. Er zit niks aan. Ja, vind ik ook raar. Misschien door het tussenzooi. Ik zou echt al zo'n stukje... Buik. Ja, buik, dat is meestal ook vreemd. Ah, dat is die, zo. Ja. Ah, die, hè. Dat is ook echt wel zo, de kadavers gingen onder sneeuw begraven, zodat die beter bleven. Ja, maar ja... Zodat die niet gingen rotten. Heel slim. Dat is slim, maar dat is wel... Ik heb nog een stukje uit de koelkast. Eigenlijk wel. Krijg jij mij een pintje mee? Allee. Wat er aan de handen? Mag ik nog een stukje wijsvinger? Een pinksje. Een pintje of een pinksje. Op 29 oktober zaten ze er al... Hij zat er al zestien dagen na de crash. Oh my God. Er vond s'nachts een lawine plaats die het vliegtuig en de slapende mensen overdekte met een dikke laag sneeuw. Acht van hen overleefden dit niet. Oh my God. Nog eten? Ik snap het niet. Die liggen al koud. Snackies. We moeten gewoon zoeken waar. Waaronder ook de kapitein van het rugbyteam die tot dan toe de leiding op zich had genomen. Maar na de lawine beseften een aantal van de overlevenden dat er slechts één manier was om een kans te maken om te leven, door zelf de bergen te beklimmen op zoek naar hulp. Eerder was die kapitein van dat rugbyteam de leider. Dat was de natuurlijke manier, want die was al een leidersfiguur. Maar die had eerder de afwachtende houding van ze komen wel, alwel dat ze dat nieuws hadden gehad dat ze niet meer moesten zoeken. Dat was heel afwachtend en je ondernam eigenlijk niks. Die was dan overleden en dan begint een andere groepsdynamiek zich op te werpen. Dat was blijkbaar in die interviews ook wel zo. Er waren ook wel strubbelingen. Mensen wouden hun mening erin gooien en anderen op een andere manier. Er werd ook soms een van die rantsoenen gepikt. Echt een trauma. Het is echt een klein gemeenschapje, zo'n onbewoond eiland. Het is een beetje hetzelfde. Je isoleert op je eigen. De co-piloot die na de crash nog enkele dagen had geleefd, dacht dat ze Courico reeds gepasseerd waren en dat het Chileense platteland zich op enkele kilometers ten westen van de crashlocatie moest bevinden. Enkele kilometers, oké. Dat is wel overdreven. Maar wel over Bergen. Kletscher zelfs. Ja, echt zot terrein. Enkele van de meest gezonde en sterkste overlevenden voerden daarop verschillende expedities uit, eerst op zoek naar de staart van het vliegtuig. En hun vrienden die uit het vliegtuig waren gevallen gedurende de crash. Een aantal waren gewoon niet gevonden. De staart lag nog ergens anders. Ja, misschien ook om die te begraven of om zeker te zijn. De lichamen van zes van hen werden tijdens een van deze tochten hoger op de berg gevonden. Ja, die waren natuurlijk overleden. Die hadden niet hun eigen groepje gemaakt. Maar die waren gestorven door dat vliegtuig? Ja, door de crash zelf. Toen leek het alsof elke Zapata er waren beland en dan zo alleen hebben moeten overleven. Dat weet je ook niet. Want die mensen... Met alle respect, dat zijn geen dokters. Die gaan niet een lijk vinden en zeggen dat die precies nog twee dagen heeft geleefd. Dus hebben die wel nog even geleefd. Het is oké. Het is nog even eer eigenlijk. Ja. Als die zwaar gewond waren, vond je dat buitensloos? Nee, man. Je weet het niet. Maar in de kaal... Maak het maar mee. Na een paar tochten werd de uiteindelijke groep gevormd. Die bestond uit Nando Parado, die we al hebben gehoord met zijn zus, Roberto Canessa en Antonio Tintin Vizintin. Zijn naam is Vizintin, maar zijn bijnaam is Tintin. Kuifje. Mooi. Omdat Roberto Canessa dit eiste, daalde Parado en Canessa eerst met hun tweeën op de 15 november af. 15 november, die zijn al van de 13e. Dat is al een maand. What the fuck? Af naar het oosten op zoek naar de start. Ze wisten de start te vinden. Ten eerste hadden ze die lijk gevonden, nog niet de staart. Ze wisten de staart te vinden met een aantal koffers in de sneeuw, met daarin stukjes voedsel, een stripboek, kleren en sigaretten. Amai. Dat heb ik niet opgeschreven, maar er waren ook een aantal verjaardagen terwijl ze op die berg zaten. Dan hebben ze die sigaretten uitgedeeld aan degene die jarig was of een sigaar had gevonden. Dat is gewoon... Een beetje sfeer. Ja, een beetje menselijkheid ook. Tintin ontdekte ook isolatiemateriaal dat rondom pijpen was gewikkeld. Dat gaat later nog belangrijker worden. Tijdens hun tocht overleden nog twee personen in het vliegtuig. Tijdens hun ontdekkingstocht naar de jastaart zijn er nog twee overleden. Meteen na de crash hadden de overlevenden geprobeerd om met de cockpitradio om hulp te roepen, maar de radio bleek geen stroom te hebben. De technicus van het vliegtuig had opgemerkt dat de accu's van de Fairchild, dat is de naam van het type vliegtuig, zich in de ontbrekende staartdeel bevonden. Daarom gingen ze ook naar dat staartdeel. Hij werd later gedood door de lawine, die technicus. Dat is een zuur. Die hebben ze nog nodig. Ja, die hebben ze nog nodig. Parado en Canessa vonden toen ze de start van het vliegtuig vonden ook de accu's tegen, maar deze waren veel te zwaar om terug te brengen naar de romp van het vliegtuig. Ze besloten daarop dan de radio naar de accu's te brengen. Beide mannen trokken daarop, vergezeld van de jonge Roy Harley, die geen technicus was, maar wel iets van radio's wist, terug naar de start. Na verschillende dagen hebben ze geprust aan het apparaat, waar ze zijn echter duidelijk dat de radio niet aan de praat zou worden gekregen en keren ze terug naar het vliegtuig. De overlevenden wisten toen ook niet dat de radio niet op accu's werkte, gelijkstroom, maar op de kracht die werd gegenereerd door de motoren van het vliegtuig, wisselstroom. Technicus wisselt eigenlijk ook niks, maar die had dat gezegd eigenlijk, van die batterijen. Dat was dan eigenlijk gewoon zo nuttig houden. Keep me alive, boys. Give me food. Give me food. I can fix this. Give me people. Het overleefde nu duidelijk dat de enige manier om uit hun situatie te komen een tocht over de bergen naar het westen zou worden. Maar omdat de temperatuur s'nachts daalde tot ver onder nul, waren ze zich er ook van bewust dat zonder voldoende bescherming ze de nachten buiten niet zouden overleven. Op dat idee kwam iemand erop om een slaapzak te gebruiken. Dus de met wat aan gevulde stukken isolatie die ze uit de start hadden meegenomen, brachten hen de oplossing. Ze naaiden de stukken aan elkaar en vouwden die dan dubbel om een grote slaapzak te maken. Groots genoeg voor drie personen. Dus die drie fietste mannen die er dan eigenlijk in konden de nacht proberen te overleven. Maar ze hadden nooit eigenlijk s'nachts een expeditie gedaan. Nadat de slaapzak was voltooid en er nog een overlevende was overleden, op 11 december... Oh my God. Twee maanden? Twee fucking maanden. Dat is al zo lang. ...liet de aarzelende Canessa zich overhalen om te vertrekken en de drie anderen vertrokken daarop naar de berg op 12 december. Er waren nog anderen. Eén dag eerder maakten de overlevenden een groot kruis van vliegtuigkoffers in de sneeuw. Als Sun terug zou komen in het vliegtuig, dat Sun hen wel zou vinden. Ja, ook kan. Of als ze gewoon iemand overvlogen. Dus op 12 december, een dagje nadien, bijna twee maanden na de crash, vertrokken Parado, Canessa en... Tintin, de berg naar het westen op. Hoeveel waren er nog? Dat was 27, min 8... 19. Min 2, min 3... 16 of zo, denk ik. 14, ja. Oké. Je sprak nog tien man over, achtergebleven in het vliegtuig. En toen met drie op schok. De jongens, ja. De jongens. Parado nam de leiding. In één rand met zijn zus en zijn moeder. Hij moest vaak door de anderen worden teruggeroepen om zijn snelheid te matigen. Dat was nog... Ik was dan ook twee dagen in coma. Eerst toen had je een... Kom op. Dat is even serieus. Dus hij neemt de leiding en hij deed het goed. Maar het was heel vermoeiend, want je had de zwaartekracht, je had op heel hoge hoogte zuurstof gehaald. Je kent die bergbeklimmers, die pakken ook van die flessen mee. Ze wisten het overleven in de slaapzak, alhoewel het nog heel erg koud was. Op de derde dag van hun trektocht, ze waren al drie dagen aan het klimmen, bereikte Parado als eerste de top van de berg. Voor hem zag hij de bergen zo ver als het oog reikt. Oh my fuck. Fuck. Door zijn ogen dacht hij wel een ijvorm te zien ergens tussen de bergen. Hij schatte dat zich daarachter een weg moest bevinden. Dus hij weigerde de hoop op te geven. Logisch. Parado en Canessa zagen wel in dat de beklimming meer energie zou kosten dan waar ze oorspronkelijk op gerekend hadden. Ze zonden daarom Tintin terug naar de locatie van de crash en namen zijn ransoen over. Omdat ze niet genoeg hadden voor Madrid. Wacht even. Ze waren al drie dagen onderweg en ze sturen een terug. Zonder slaap, zeg. Ja. Teruggaan zal minder moeite kosten dan naar beneden. Maar je zit toch niet op een dag beneden? Ik weet het niet. De terugtocht was volledig bergafwaarts en het kostte Tintin dan ook slechts één uur om het vliegtuig te bereiken. Één uur! Waarbij hij gebruik maakte van een slee die hij had gemaakt uit stukken van het vliegtuig. Nee, het is nog wel leuk. Het is wel een bal eigenlijk. Het is een baller. Dat is toch zot dat het maar een uur duurde? Ja, gewoon die beklimming, de zuurstof, gewoon... Ja, dat is wel crazy. Amai, dat vind ik echt zot. Dat die drie dagen onderweg zijn en één ding niet op een uur... Op een uur terug. Amai, dat is echt wel erg eigenlijk. Het is echt wielskracht en doorzetting. Je kunt het gewoon achterom zien en denken dat je nog geen meter of vier bent. Ja, maar effectief. Zo moet hij het hebben gevoeld, drie dagen aan de stuk. En dan eindelijk bovenin... Na twee maanden al bekend geen eten te hebben gehad. Niemand zoekt naar u. Tijdens de tocht menen de overlevenden bij het vliegtuigwrak op 15 december te horen dat hun kruis was opgemerkt door een Uruguayans vliegtuig. Twee dagen later hoorden ze echter dat het waargenomen kruis er één was dat was gemaakt door Argentijnse meteorologen in de buurt. Ik heb er ook een kruis gemaakt. Gewoon voor de leut. Stel je voor dat je dat hoort op die raad en ze zeggen dat ze een kruis hebben gezien. Amai. Dat is heel zuur. Dat hoop kan mensen echt tot waanzin draaien. Ik hoorde er al zot van. Ik was er niet. Parado en Canessa klommen gedurende een aantal dagen verder en bereikten het einde van de sneeuwgrens. Op de 18e december zagen ze aan de andere zijde van de berg een landschap met rivieren, bossen en vee. Amai, vee. Op de negende avond van hun trektocht gingen Parado en Canessa even zitten om uit te rusten. Terwijl Parado bezig was om hout te verzamelen om vuur te stoken, merkte Canessa plots iets op dat leek op mannen op paarden. aan de andere zijde van de rivier. Hij schreef naar Parado dat hij naar de oevers moest rennen. Het leek aanvankelijk dat Canessa zich iets had verbeeld. Ze zagen iemand niet meer. Maar uiteindelijk zagen ze toch die drie mannen terugkomen. Gescheiden van in door een vrij dikke, brede rivier, probeerden Nando en Canessa hun situatie over te brengen naar de mannen, waarbij ze een papier schreven aan een steen bevestigde en dat die mannen gooiden. Eén van de mannen reed daarop met zijn paard vele uren richting de bewoonde wereld, waarbij een reddingsteam en helikopters wisten verzamelen die daarop naar de mannen toe kwamen. Wat een held. Nando werd dan gevraagd om mee terug te vliegen naar de berg, om dan uit te laten zien waar ze moesten zoeken. Het nieuws dat er overlevenden waren van de crash, na die tijd bereikt ook de internationale pers. Er komt een stroom van verslaggevers naar het gebied. Het zal wel zijn. En hulp te zoeken. Robin Rijmakers zal ter plaatse. De volgende dag, 22 december 1972, hoorden de overgeblevenen op de radio dat Parado en Canessa hulp hadden weten te vinden. Die middag arriveerde ook de helikopter. Dat is de hoop die je moet hebben. Waar staat de muziek? Parado. Die van in het begin, de barra. Mijn God. Tot verdorie. Een helikopter bracht een aantal reinigingswerkers en twee Andinisten, dat zijn Andesalpinisten. Oké. Die zes van de overlevenden aan boord brachten. De helikopter steg op en vertrok, terwijl de Andisten bij de overgebleven overlevenden bleven totdat de volgende helikopter zou aankomen. Maar daar het al laat was en vliegen in Andes te gevaarlijk was, moesten we toch nog wachten op de volgende. Dus bij het aanbreken van de volgende dag, arriveerden de tweede helikopters, die ook de rest naar de bewoonde wereld wachten. Alle overlevenden werden naar de ziekenhuizen in Santiago gebracht, waar ze onderweg waren in Chili. Daar werden ze behandeld voor hoogteziekte, uitdroging, bevriezing, gebroken botten, scheurbuik en ondervoeding. Dat soort van alles. Dat zal wel zijn. Toen ze werden gered, verklaarde de overlevende aanvankelijk dat ze het hadden overleefd door kaas te eten die ze bij zich droegen. Ze wilden dat natuurlijk niet toegeven. Vanwaar komt die kaas dan? Iedereen had kaas bij. Ze wilden het eerst vertellen aan hun familie wat ze hadden gedaan. In de pers. Mooi. Maar ze kwamen echter in de publiciteit door uitgelekte foto's. Er moet ergens toch een fotosuite van het kamp of wat dan ook. Dat was uitgelekt en ze zijn er toch snel achter gekomen. Zo'n mens ontspiet. Sorry. Zo'n stokdurk met een oliezuur. Een beetje smakelijk. Ze hebben dan een persconferentie gehouden waarbij ze hun gebeurtenissen van de 72 dagen vertelden. 72 dagen. Dus uiteindelijk zouden er twee boeken, twee films, in een website overgemaakt worden. Een paar van die overlevenden hebben een eigen website. Ik zal de link misschien moeten opzoeken. Ik heb daar een paar van die interviews ook gevonden. Cool. Ja, en die geven ook chronologische dingen van ongeveer van dag tot dag en die hebben zo wat meer de... Nog meer persoonlijke verhalen. Ik heb dat gecombineerd met een artikel dat ik had gevonden. Dat is van hun perspectief. Dat is meer emotioneel. Inderdaad, met die sigaren. Dat is meer van hun side. Dat is ook wel interessant. Later keerden alle personen ook nog terug naar de plaats van de ramp. De ridders begroeven ook nog de gestorven onder een stapel stenen op ongeveer een halve kilometer van de crash. Het graf werd... Wacht even. Mensen zijn teruggekeerd daarnaartoe. Ja. Amai, dat is wel heel zot. Ik denk dat als je dat meemaakt... Maar je familie ligt daar, hè. Respect die laatste. Die zullen waarschijnlijk eerst die begraven hebben en dan terug zijn gegaan. Eerst die redders. Ik vind het echt zot. Ik zou dat nooit... Gewoon al durven. Ik zou niet meer durven in een vliegtuig te stappen. Dat al zeker niet. En terug naar die plek waar je eigenlijk... De ergste tijd van je leven ooit. Ik vind dat wel straf. Ze hadden alles proper gemaakt en het vrak is ook verbrand geweest om geen ramptoerisme te krijgen. Eigenlijk was dat gewoon een stapel stenen met een kruis in als graf eerder. Dat zal sowieso geen goede herinnering geven. Ik vind dat straf. Dus dat was het eigenlijk. Amai. En hoe is dat onthaald geweest, dat die dan mensen... Ja, dat was wel een groot verhaal in de pers natuurlijk, maar... Maar over het algemeen begreep... Ja, iedereen heeft zijn mening erover. Ik denk dat iedereen wel weet dat het daar over dood ging. 72 dagen, dat is echt... Je kunt dat niet... Dat is crazy. Je kunt dat niet inbeelden, dat je in zo'n soort omgeving zit en... Ik denk dat je echt hetzelfde zou doen. Ik ben er zeker van. Ja, je bent er zeker van. Dat is wel zot, maar er zijn nog dieren en zoogdieren die dat doen. Dat is echt niet aan de schaal. Dat is echt een overgevingsysteem. Het is niet dat je iemand vermoordt om dat te doen. Dat is iets anders. Nu zou ik zeggen dat ik dat nooit ga doen, maar op dit moment weet je dat niet. Ik kan me wel inbeelden dat ik dat niet ga doen. Ik zou met dit idee al afkomen. Dat twee dagen gewoon al zijn. Maar er is nog eten, ja. Ik heb een hongertje, mannen. Je doet het al mis aan het slijten. Nu is het nog warm. Ik zou lachen als een vliegtuig chicken wings aan het eten is. Finger wings. Finger wings. Het is wel echt een heavy verhaal. Ja, heel zat. Het is echt een film. Het is niet waar. Het is niet echt gebeurd. Dat daar nog geen... Netflix-reeks van is, of zo een longtimereeks, want dat kunnen makkelijke reeks van maken. Ja, iets modern, want die film Alive is al van 1993. Voilà, effectief, dat is al heel erg oude. En dan kun je dat perfect in een serie steken, deze. Het is wel echt, inderdaad, het zou uit een serie kunnen komen, effectief. Goed, als er mensen zijn die willen sponsoren om deze reeks te laten maken... Yorrick is regisseur. Yorrick maakt tv. Hebben jullie al ooit iets zots meegemaakt in een vliegtuig of een schrikschap? Nee. Ik denk niet. Ik heb ooit zo'n kracht gehad op een eiland. Ik heb naar het schijnend van die sotte turbulentie gehad, maar ik was aan het slapen en jij zat ernaast. En jij zei daarachter tegen mij dat het een sotte turbulentie was. Door een onweervlieger, dat is nooit echt staan op een vliegtuig. Nee. Dan zag je echt zo'n bliksemzicht, die vleugels verlichten. Dat is wel magisch. Maar de Maarten niet, dan. Maar de Maarten niet. Echt? Eigenlijk, het is denk ik erger om zoiets mee te maken dan op een onbewoond eiland te crashen. Dus de omgeving nog wat chiller. Als je daar vastzit. Uiteindelijk heb je meer kansen om gered te worden. Maar het feit dat je weet dat je hier wel op het bewoonde land zit, Er zijn waarschijnlijk op een aantal kilometer van mij mensen die mij kunnen helpen. Maar je zegt onbewoond eiland. Op een onbewoond eiland is het minder erg, op dat vlak gewoon. Omdat je dan in het midden van de oceaan zit en... Je hebt geen verwachtingen. ...je hebt iets minder hoop of zo. Je verwachtingen... Je kunt je eigen gemeenschap... Ik zou zot worden van te denken... Je hebt hier een berg voor je en de hele tijd te denken... Wie weet ligt er vlak achter die berg een stad. Wie weet? Je weet het niet. Die hebben daar lang over genoemd voordat die bergs zijn opgegroeid. Je weet het gewoon niet. Een eiland in de zee... Een kilometer rondom je niks. Dat is, denk ik, ergens minder erg op dat vlak. Ergens is dat peaceful. Ik denk aan de film Blue Lagoon. Als er iets passeert, heb je het wel gezien. Het is langer als er een boot of een vliegtuig passeert. Ik denk aan de film Blue Lagoon. Dat je daar rustig op het strand een huisje bouwt. Ik denk dat hij zijn eigen tanden heeft moeten uitslagen met zijn schaats. Nee, maar dat kan ook. Je hebt het toch gezien? Met die haaien, ja. Dat ze hier gaan zwemmen en dat er haaien zijn, niet? Maar Blue Lagoon is echt een mega... Wat is dat? Dan wordt je zwanger en je krijgt kindjes daar en zo. Oh my God. En die zijn gecrashed. Die worden zwanger van allemaal zelfs. Ja, die komen daar als kinderen. Die komen daar als kinderen. En die worden daar groot. Ken ik niet. Ik ken die ook niet. Ik weet niet wat er een baby zegt. Dat is wel mijn bekende actrice, denk ik. Maar dat is echt al een mega oude film. Ze hebben hem al aan het zingen, hè. Ja. Strafverhaal. 1980. Dat is lang geleden al. Christoffer Atkins. Richard Lestrange en Emily Brooke Shields. Nee, dat zegt niks. Jij hebt die gezien? Ja. Sinds wanneer ben jij into classics? Echt al wat geleden. In 1985 of zo. Moviebuff. Stevig graal, ja. Je ziet het anders. Ik hoop dat we het nooit meemaken. En blij dat er toch wat overlevenden zijn. Dat is echt een zot verhaal. Ja, inderdaad. Ik denk, man, als ik dat zou meemaken, ik zou... Ik denk wel... Ik zou snel de hoop opgeven, denk ik. Ik ben wel een overlever, denk ik. En denken van, ik zou... Ik zou wel degene zijn die bril maakt. Zeker diegene die zijn moeder verliest en dan zijn zus. Ik zou dat horen op de radio. Ik denk dat ik dan toch begin te denken van een manier om het gedaan te maken. Ik zou niet die mens zijn die inderdaad dan nog zo... Op supertempo die berg bekruisen, dat zou ik niet zeggen. Ik zou dat wel doen. Levensgevaarlijk. Je denkt niet, zoals Jörg beschrijft, als je dat allemaal meemaakt... Jawel, want dat is de uitweg. Dan ga je daar dood en is het ook gewoon gedaan. Ik weet het niet. Het is moeilijk te voorspellen. De uitweg is langs daar, of het nu negatief of positief is. Dat zou ik denken, denk ik. Heavy, heavy, heavy shit. We hebben ook nog nooit zo'n intense situatie meegemaakt. We gaan dat ook zo houden. Het is niet zo intens, maar vroeger op de scout hadden we wel drie dagen. We waren echt wel ergens in het midden van... Nee, wauw, wauw, wauw. Jor, ik ga het nooit vergeten. Wiggel, wiggel. We werden wel in het midden van een bos gedropt met niks. Wiggel, niks. Ik had al mensen opgegeten. We werden wel in het midden van een bos in het donker gedropt in the middle of nowhere. In the middle of nowhere in de Belgische Ardennen. Dat is toch wel op je twaalfdeertien jaar. De anders verhaal was goed, maar hoor mijn verhaal. Op je twaalfdeertieveertien jaar is dat toch wel... Ja, dat is waar. Op die moment in een fikje donker in een bos, alleen... Je weet het nog. Niet alleen, hè. Op mijn totemisatie was ik alleen. Helemaal alleen. Wat heb je gedaan? gewendeld naar het camp terug proberen te vinden. Maar waarom? Dat is totemisatie. Maar is het nut? Dan word je echt uit je bit getrokken met heel veel lawaai. Hier is je rugzak, kleer je maar aan en dan gaan ze met je rijden. Dan word je uit de auto geduwd en dan vallen ze. Voorbereiding, wat is dat? Het leger? Ja, om je totum te krijgen. Dat is precies hetgeen dat ze bij Camp Waes... Bij Parijs. Ik heb me ingeschreven voor Camp Waes. Ik denk dat... Oké. Ik had er veel ervaring uit, dus... Dat is simpel geweest. Niemand had gekeken. Ja, kijk. Ik stap al niet meer op een vliegtuig binnen dit ene jaar. Denk je, Stéphan? Nooit meer. Stevig. Je hebt minder kans op een vliegtuig te crashen dan in een auto. Ja, sowieso. Want er vliegen niet zoveel vliegtuigen. Zeker als jij er bent. Wie heeft er een accident gehad? Of tegen iets gebeurd? Een accident. Een accident. Een accident. Ja, dat valt. Een accident. Dat moet de moeite moeilijkst tegen zijn. In het ziekenhuis. Ja. Goed, dat was het voor deze week weer. Bedankt voor het luisteren. Het was een stevig verhaal. Ja, ik vind het wel een goeie verhaal. Een interessant verhaal. Dat gaan de mensen graag horen. Ik denk dat veel mensen deze nog niet kennen. Ik denk dat echt. Ik had inderdaad ook gewoon van die cannibalen gehoord. Die hadden zoiets gehoord, maar deze was het volledige verhaal. Goed gedaan, Stephan. Goed gedaan. Bedankt. Goed. Bedankt voor het luisteren. En nog eens een mooie oproep aan iedereen die niet op Spotify luistert, want op Spotify gaat dat niet, maar op Apple Podcasts en op Google Podcasts en op elke andere dingen gaat dat wel een review achterlaten. Ja, je weet, gaan we nog eens eentje voorlezen. Ja, dan gaan we misschien nog eens eentje voorlezen als we er wat bij krijgen. Want we hebben er nog altijd geen bijgekregen, als we eerlijk kunnen zijn. Geweldig. Eerlijk gezegd, nog niet gecheckt. Geen idee, hè. Maar toch, bedankt voor degenen dat het wel hebben gedaan. Als we checken, gaan we er eens een paar voorlezen. En volg ons op Instagram, volg ons op Facebook, op Twitter en op Google+. Oké. Dit was het voor deze week. Ik ben en zal altijd Yorrick zijn. Ik ben en zal waarschijnlijk altijd Maarten zijn. De toekomst is morgen en ik ben Stephan. En ik ben gewoon Alexander. Bye. Bye, mijn liefste.