25 - De prijs voor domste onderzoek gaat naar...
Door Yorrick • 19 september 2021
Over deze aflevering
Maarten heeft hier ooit al een tipje van de sluier over opgelicht maar deze keer vliegt hij er volledig in! De Ig Nobelprijzen! Hoe absurd kan wetenschap worden? Let's find out!
Inhoud
Elk jaar worden de Nobelprijzen uitgereikt. Dat zijn serieuze prijzen voor belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen. Maar er bestaat ook een ludieke tegenhanger: de Ig Nobelprijzen. In aflevering 25 had Maarten het over deze absurde, maar échte wetenschapsprijzen.
De Ig Nobelprijzen worden uitgereikt voor wetenschappelijk onderzoek dat je “eerst doet lachen en daarna doet nadenken”. Het is een knipoog naar de serieuze wetenschap, maar vergis je niet: het gaat om écht onderzoek. Opvallend is dat de prijzen vaak worden uitgereikt door winnaars van de échte Nobelprijs. Ze zien het als een hele eer om mee te doen.
Van zwevende kikkers tot tenenkaas
De onderwerpen van de Ig Nobelprijzen zijn vaak bizar en klinken als een grap. Toch zit er soms meer achter dan je denkt. Een paar voorbeelden van winnaars uit het verleden:
- De vijfsecondenregel: Er werd onderzocht of de regel klopt dat je eten dat op de grond valt nog veilig kunt opeten als je het binnen vijf seconden opraapt. Conclusie? Bacteriën zijn veel sneller dan vijf seconden, maar de meeste droge vloeren zijn proper genoeg.
- Een zwart gat als de hel: Een studie won een prijs omdat ze aantoonde dat een zwart gat technisch gezien voldoet aan alle voorwaarden om de hel te zijn.
- Zwevende kikkers: Een wetenschapper won een Ig Nobelprijs omdat hij een kikker liet zweven met magneten. Tien jaar later won diezelfde man, Sir André Geim, een échte Nobelprijs voor zijn onderzoek naar de eigenschappen van grafeen, een ontdekking die voortkwam uit zijn eerdere experimenten.
- Kaas tegen malaria: Misschien wel het meest nuttige ‘domme’ onderzoek. Wetenschappers ontdekten dat malariamuggen even hard worden aangetrokken door de geur van menselijke voeten als door de Waalse kaas ‘fromage de Herve’. Die kaas wordt nu gebruikt als lokaas in de strijd tegen malaria.
Een ceremonie met rare tradities
De uitreiking zelf is al even gek als de onderzoeken. De ceremonie, die jarenlang op de prestigieuze universiteit Harvard plaatsvond, heeft een paar opvallende tradities.
Zo is er Miss Sweetie Poo. Dit is een achtjarig meisje dat op het podium komt als een winnaar een te lange speech geeft. Ze blijft dan constant roepen: “Please stop, I’m bored!” (“Stop alsjeblieft, ik verveel me!”) tot de spreker zwijgt.
Een andere traditie is het gooien van papieren vliegtuigjes naar het podium. Na afloop is het de taak van de ‘Keeper of the Broom’ (de bewaarder van de bezem) om alles op te vegen. Die rol werd jarenlang vervuld door een professor die in 2005 zelf een échte Nobelprijs moest gaan ophalen en dus een jaartje moest overslaan.
De prijzen tonen aan dat wetenschap ook grappig en absurd kan zijn. Zo ging er vorig jaar een prijs naar een studie die bewees dat messen gemaakt van bevroren menselijke uitwerpselen… niet werken. En zo zie je maar, zelfs het meest bizarre idee kan leiden tot een bekroond onderzoek.