20 - De real life Iron Man die TNT uitvond
Door Yorrick • 6 juni 2021
Over deze aflevering
Maarten vertelt over de real life Iron Man! Alfred Nobel's road to redemption, van Merchant of Death tot schepper van de meest prestigieuze vredesprijs ter wereld.
Inhoud
Iedereen kent de Nobelprijs, de belangrijkste prijs die je kan winnen voor wetenschap, literatuur of vrede. Maar wist je dat de man achter die prijs zijn fortuin verdiende met wapens en de uitvinding van dynamiet? In aflevering 20 vertelt Maarten het verrassende verhaal van Alfred Nobel, een man die vaak wordt vergeleken met de echte Iron Man.
Alfred Nobel was een Zweedse uitvinder, chemicus en zakenman die leefde in de 19e eeuw. Hij had meer dan 350 patenten op zijn naam, maar zijn bekendste uitvinding is zonder twijfel dynamiet. Voor dynamiet bestond, werd de vloeistof nitroglycerine gebruikt om bijvoorbeeld tunnels te graven in bergen. Het probleem? Nitroglycerine was extreem onstabiel en gevaarlijk. Eén schokje te veel en de boel ontplofte, met vaak dodelijke ongelukken tot gevolg.
Nadat een van zijn eigen familieleden omkwam bij zo'n ongeval, besloot Nobel om nitroglycerine veiliger te maken. Hij ontdekte dat door klei toe te voegen, de vloeistof stabiel werd. Het resultaat was een krachtig maar controleerbaar explosief: dynamiet. Zijn uitvinding was een zegen voor de bouw en de mijnindustrie, maar werd al snel ook voor militaire doelen gebruikt. Zo kreeg Nobel, die ook wapenfabrieken van zijn vader had geërfd, een slechte naam.
Van ‘Handelaar des Doods’ tot weldoener
Het keerpunt in het leven van Nobel kwam in 1888. Zijn broer stierf, maar een Franse krant maakte een fout en dacht dat Alfred Nobel zelf was overleden. Ze publiceerden een overlijdensbericht met de harde titel: "Le marchand de la mort est mort", ofwel: "De handelaar des doods is dood".
Toen Nobel dit las, was hij geschokt. Hij wilde absoluut niet herinnerd worden als een man die rijk werd door vernietiging en dood. Omdat hij geen vrouw of kinderen had om zijn naam verder te dragen, was zijn nalatenschap voor hem extra belangrijk. Hij besloot het roer drastisch om te gooien.
In zijn testament liet hij optekenen dat 94% van zijn gigantische vermogen moest worden gebruikt om een fonds op te richten. Met dat geld moesten er jaarlijks prijzen worden uitgereikt aan mensen die de mensheid de grootste diensten hadden bewezen op het gebied van fysica, chemie, geneeskunde, literatuur en vrede. Zo ontstond de Nobelprijs. Het was zijn manier om zijn naam te zuiveren en iets goeds achter te laten voor de wereld. En dat is hem gelukt, want vandaag denken we bij de naam Nobel niet aan dynamiet, maar aan de meest prestigieuze prijs ter wereld.
Transcript
Automatisch gegenereerd transcript — vrij te citeren met bronvermelding naar wabliefteru.be.
Oeh, maar moet dat nu hier in pakken? Nee, dat mag niet. Hey, ik ben Yorrick en dit is Wabliefteru? Een podcast waarin wij elke... Het is lang geleden dat ik... Wie is elke? Wat? Niemand. Nee, waarbij wij elke week een verhaal vertellen aan elkaar over iets interessants en de rest luistert. Ik ben Yorrick en ik ben hier niet alleen. Ik ben hier ook met... Maarten. Stephan. En Alexander. Goeie, jongens. Het is een speciale gelegenheid, want... Het is de twintigste aflevering van Wabliefteru? Dat is wel zot. Ik ga heel eerlijk zeggen, naar schijnt luistert er om en bij de 200 man, denk ik, volgens de laatste peilingen, naar elke aflevering. Ik bedank jullie allemaal, want ik had dat nooit verwacht. Als er iemand drie had gezegd tegen mij een maand geleden, was ik ook blij geweest. We gaan dat vieren. We gaan nog eens een goeie rummetje bijpakken. Dat was van mij in Dresdorf. En vandaag drinken we... Wat drinken we vandaag, Stian? Rumbullion. Ja, dat is letterlijk wat erop staat. Een boeion. Een flesje dat ik heb gekregen van mijn ex-collega's. Bedankt nog eens. Nog of niet? Ja, een klemmetje. Beetje. Dank je wel, collega. Ik doe ook altijd bijpakken. Kut, gast. Het is hier echt een grote beat. Je wist het allemaal. Kunt u haar verliezen? Oké, jongens, skol. Op nog minstens twintig afleveringen. Twintig mooie jaren afleveringen. En dit doen we allemaal vanop afstand achter onze laptops. Amai, dat is wel lekker. Het lijkt wel dat we er ook al meer hebben gedaan. Welk? Twintig afleveringen. Dat is gewoon omdat die eerste vijftien alleen maar door mij werden gedaan. En dan pas werd het leuk, eigenlijk. Toen duurde dat wel heel lang. Toen moest ik wel iets voorbereiden. Dat voelde langdraaiig als gisteren. Op dat moment moest ik iets voorbereiden. Over voorbereiden gesproken. Is er nog iemand die iets moet vertellen? Nee, dat is waar. Ik ga vandaag iets vertellen. Hier heb ik mijn notities erbij nemen. Als mijn technologie meewerkt. We zijn er. Alder is een grote kampboog. Volgende keer is het analoog. Ja, jongens. Ik wil het vandaag over een onderwerp hebben. Ik heb niet superveel. Het is ook niet superlijvig of zo, maar er zitten wel wat boeiende dingen in. Het is iets waar iedereen wel iets van weet. En iets dat je zo... Wat ik tof vind, is iets waar je gewoon iets op de werkvloer kunt vertellen tegen iemand. Terloops even een slimmerik uithangen of whatever. Dus ik wil graag beginnen met een vraagje te stellen aan jullie. Interactie. Interactie. Interactie. Jullie mogen thuis de vraag zelf ook even oplossen. Er zijn geen foute antwoorden. Jongens, ik wou vragen of jullie ooit al een prijs hebben gewonnen. Eén euro. Dat moet ik eens even nadenken. Stéphan zei al ja. Ik heb wel al iets... Doe maar jij eerst. Moet ik vertellen? Graag. Het eerste wat ik aan het dachten was misschien superobscuur, maar... Er was ooit een tekenwedstrijd bij ons op school. En je hebt auto's getekend? Nee. Je moest zeggen wat je wilde worden. Dat was in het lager of zo. En dan had ik getekend dat ik diepzeeduiker wilde worden. Dat wilde ik vroeger worden. Ik denk dat dat speciaal genoeg was. Dan heb ik Samsung-strips gekregen. Dat is de eerste die mij te winnen schreeuwt. Zalig. Oké. Ik vind het mooi. Het is een fijne prijs. Ik zie dat je er gelukkig van wordt. Ja, ik wel. Yorrick? Ik heb... Allee, deze is... Mag ik zo zinnen, Yorrick? Fuck, dat je de prijs gaat bezinnen. Ik heb in mijn ritscarrière een aantal kortfilms moeten maken. Deze is echt... Dat is heerlijk. Eén van die films heeft mijn pa ingestuurd naar het filmfestival van de Sporenwegen. Mijn pa was, want hij is met pensioen, treinmachinist en die organiseren zo'n beetje zo'n... Een filmfestival, maar iets megakleinschalig. En meestal doen er alleen maar oude peken mee. Mijn pa dacht dat mijn zoon ook iets mocht doen. Hij heeft dat ingestuurd, maar mij interesseerde dat... In het eerste geval ben ik blij. Luistert hij? Dat weet ik dus niet. Dus ik ga naar... Nee. Zachtjes aanpakken, maar op dat moment interesseerde mij dat niet zoveel. Mijn pa wou dat doen, dus ik zei doen maar. Hij was dan ook gegaan in mijn plaats. En dan hebben ze toch een prijs gegeven. Ik was niet de beste, maar ik heb wel een prijs gewonnen. Ik weet niet meer wat dat is. Ik heb een keilelijke, zelfgemaakte tas van Kley. Iemand die dat gemaakt, gebakken en beschilderd heeft, met echt een titel van mijn film. Gekregen. Dat was mijn prijs. Mijn pa kwam erna en zei... Je hebt gewonnen. Dat is wel keihard. Elke tas staat nog altijd op mijn bureau. Ik heb dat wel bijgehouden. Welke kortfilo was dat? Agora. Heb je die nog? Dat is wel leuk. Dat je het camerawerk hebt gedaan. Dat is de half van mijn opreize. Dat was haar beste camera. Dat was nog veel... Heb je een retroshot gedaan? Jawel. Daar heb ik wel mee geholpen. In dat fort. Ja, inderdaad. Dat weet ik ook nog. Dat is ook nog een grappig verhaal. Die mee sleuren met de tv. Ja, met de lichten en zo. Zijn het uitweidingen? Dat maakt niet veel uit. Er is een grappig verhaal daarover. Weet jij nog, Yorrick? Toen wij die agora waren aan het opnemen, werd ik door jou, Stephan, buitengesloten in mijn eigen huis. Dus ik was alleen thuis. We hadden dat avond ervoor. We hadden wat gedronken bij mij thuis. Stephan was blij met pitten. En we vertrekken dan met Jörg naar dat fort om daar iets op te nemen. Jörg en Stephan trekken de deur bij mij dicht met de sleutel langs het midden erin. Fuck. Dat was echt zo'n shitmoment. Dat moeten we niet doen. Mijn ouders waren op vakantie. Ja, wie is er dan komen helpen? Maarten, wie is er dan komen helpen? En dan is Jörg zijn papa... Dezelfde band in de zonnet ingestuurd. De prijs heeft bezorgd. Full circle, noemen we dit. Dan ben ik met Jörg zijn papa... Zoals altijd. ...de kleerhanger gaan halen bij hem thuis. Wij moesten onze hand door de brieven steken met die kleren. Ik was al vergeten. Ik had die sleutel eraf geruffeld. Het probleem was dat je die er niet uit kreeg. Ik had wel een reserve sleutel. Als er een sleutel langs de andere kant zit, gaat dat niet. En dat heeft gewanscheerd. Vindingrijke mens, mijn pa. Voilà. Dat was de enige prijs die ik ooit in mijn leven heb gewonnen. Yorrick. Een prijs is een prijs, Yorrick. Dat vind ik ook. En jij, Alexander? Ik heb vroeger gesport. Je zult het misschien niet meer zeggen nu, maar... Wat? Hier ga je strijken. Alles komt naar boven. Wat? Jij hebt dit gewonnen om te sporten? Ja, ik was vrij goed in badminton. En ik ben ooit... What the fuck? Tweede geweest in een clubkampioenschap. Daar heb ik zo'n bekertje voor gekregen. We hebben toch al een paar keer gebadmintond? Ja, ik ben toch daar beter dan u altijd. Je hebt wel techniek, ja. Beter dan Jürgen Schitt. Maar jij hebt volgens mij nog nooit uitgelegd waarom jij dat kon. Dat we dat op de dagelijksheid hebben gedaan. Je hebt wel eens gezegd dat je dat een beetje hebt gedaan. Je moet soms een beetje naar de toestel bij komen eten. Undersell overachieve. Voilà. Oké, keileuk. Merci daarvoor. En als je zo kunt inbeelden... Heb jij ook een prijs gewonnen, Maarten? Je hebt eigenlijk niks voorbereid. Je hebt drie vragen opgeschreven. We lullen dat wel vol. De prijs voor de slechtste voorbereiding. ook weer een prijs is een prijs. Ja, dat moet je zeker weten. Of een prijs dan in een Aldi, daar kan ik ook wel van bespreken. Ik wou dan eens vragen, wat is dat voor jullie, als je enige prijs dat er in de wereld bestaat, dat je zou zeggen... Het maakt niet uit of je daar gekwalificeerd voor bent, dat dat niet zal zijn, of niet. Eender elke prijs in de wereld, welke zou je dan willen winnen? De zotste prijs, het maakt niet uit hoeveel dat in je vakgebied is. Euromillions? Nee, dat is ook geen prijs. Een award. De meest rijke man ter wereld, dan heb je dat ook. Mister Universe. Oké, oké. Nee, serieus. Is er zoiets als prestige voor autoverkoop? Ik denk wel, maar dat is iets totaals wat ik niet doe. Ik kijk af en toe naar Formule 1. Als je daar een Grand Prix wint, ik denk wel dat dat een mooie prijs is. Oké. Dus is dat nooit gaan gebeuren, maar toch... Ja, als je toch moet kiezen. Iemand iets anders? Legomaster. I want to be the Legomaster. Hoeveel geld is er voor een Legomaster? Er ligt al twee op de Europese markt. Ik zie dat graag. Ik zie dat graag. Zou jij geen Oscar of zo willen winnen? Nee, een Oscar niet, maar een Emmy misschien wel. Een Oscar hoort aan oude mensen. Een Emmy, dat is al... Er zijn Belgen die dat hebben gewonnen. Dus die kans is nog reëel. Er zijn ook Belgen die waarschijnlijk Oscars hebben. Hebben we Belgen een Oscars? Ja, online. Echt? Oh my God. Jij bent de filmman van ons. Letterlijk deze Oscars. Ze hebben een Belgen-Oscar gewonnen. Echt? Letterlijk een maand geleden of een paar weken geleden. Deze heb ik nu echt totaal niet gevolgd. Oké, we moesten daarvan een Oscars... Nee, ik moet het niet hebben. Die goodiebags wel, want die zijn blijkbaar heel veel geld waard. Een Emmy voor iets keiorigineels te bedenken voor een televisieprogramma. Oké. Misschien de prijs voor de beste podcast? Ja, dat zou wel leuk zijn. Dat is nog niet... Dat is niet superzot, hè. Dat zou toch wel ja zijn. Dat zou wel de beste podcast zijn. Zo in België of zo. Dat is nu Noordland, of niet? Waarschijnlijk. Van Alexandrie kan ook wel. Kan ook wel. Nerdland, dat ken ik zelf niet. Echt een aanrader. Ik ga niet me schijnen, ik hoor die wel graag. Jij gaat dat nog wel leuk vinden. Alhoewel, er zijn ook heel veel wetenschappelijke dingen... Dat ik soms echt gewoon... Het is goed dat jij die niet hoort. Oh, sorry. Nee, oké. Ik heb niet zoveel. Ik zeg wel, straks zit hij er, toch? Had jij nu een prijs dat je graag wilde? Je bent niet zo... Dat maakt je niet uit. In mijn veld, in mijn profession, zou ik zeggen dat je een award hebt voor fleetmanager van het jaar. Dat moet gigantisch veel bakken verkopen. Oké, tof. Als ik de vraag aan Koen Wouter zou stellen, wat zou je dan zeggen? Een Grammy? Nee, ik wou daar de Nobelprijs van winnen. En ook zo oud, die krabby. Ik dacht dat hij een grote kolosoof was. Ik wou dus van iemand het woord Nobelprijs horen. Ik zou dat niet willen winnen. Nee? Je krijgt er wel geld voor. Maar je moet daar echt wel iets voor hebben gedaan. Ik zeg dat bij hem. Je krijgt dat gewoon. Die dingen heeft hij ook gehad. Wie? Obama? Obama, ja. Maar ook niet... Was die dingen die hij genomineerde door dat jonge meisje, die activist? Ja, die activist. Tretta of zoiets. Tretta van Thunberg, die van... Pruntholberg voor Climate. Die was genomineerd ook. Kun je dat niet genomen noemen? De Nobelprijs voor spijtballen. Dat is toch ook niet superveel prijzengeld? Een miljoen of... Dat is nog niet zo veel. Ik heb een groot verdiener. Een nieuwe job, zeg. Oké. Dat wil je goed. Ga je het hebben specifiek over verschillende winnaars? Weet je hoe de Nobelprijzen tot cent zijn gekomen? Ze zijn nog altijd die onderwerpen aan het raden. Een kwartier verder. Alfred Nobel. Alfred Nobel, dank je. Dank je. Wat heeft hij gedaan? Ik heb geen idee. Weet er nog iemand iets over Alfred Noah? Ja, ik weet iets. Die heeft dynamiet gemaakt, verzonnen. Sure, ja. PNT, ik weet al niet meer wat dat was. Maar die heeft dat al uitgevonden. Wat heeft dat met de Nobelprijzen te maken? Niks. Wel? Dat ga ik je vertellen. Dat ga ik vertellen nu. Nobelprijs voor Verlini. Ik ga het je vertellen. Ik ben zo blij dat je dat kan vertellen. Wat een prijs. Spontaan corona, man. De Nobelprijs voor Destruction. Alfred Nobel was een Zweed. Op Wikipedia staat dat hij gemist ingenieur, uitvinder, businessman en filantroop was. Denk aan Tony Stark. Dat was Tony Stark, de Zweedse Tony Stark. Die leefde van 1833 tot 1896. Waar hij het meest bekend voor is, heeft Yorrick eigenlijk gezegd, twee dingen. De Nobelprijzen, of course, en dynamiet. Maar daarnaast staat hem eigenlijk nog Hij heeft in totaal 355 patenten. Hij is als uitvinder van allemaal verschillende dingen die hij heeft uitgevonden, waarvan hij zich de meeste wel situeerde in dingen opblazen. Ik zal het zo zeggen. Tony Stark? Ja, eigenlijk wel Tony Stark. Van zijn vader had hij ook een paar Fabrieken van wapens en zo geërfd. Zijn naam en zijn fame is daar wel een beetje mee gemaakt. Hij heeft ook heel veel geld en dat komt eigenlijk allemaal van guns. Dus eigenlijk niet zo'n goede naam, om dat maar zo te zeggen. Even teruggaan naar dynamiet. Wat is dynamiet eigenlijk? Weet iemand daar iets van? Het spooier aanploft in een staafje. Ja, dat kan. Dus ik heb het in een staafje gedaan. zodat je dat gecontroleerd kunt laten ontploffen. Drinitraat, trisulfide... Nee, dat zal niet zijn. Ik heb niet de gewissen van s'avonds opgezocht. Nee, dynamiet. De eerste vorm van dynamiet was nitroglycerin. Dat zal jullie wel allemaal iets zeggen, denk ik. Dat werd gebruikt... Mijnbouw, wegenbouw... Ik ben dat niet zo heel hard in thuis, maar ik denk dat dat de periode was in Amerika dat ze bezig waren met alles op te bouwen en zo. 1850 en zo. Tot die tijden kan ik me voorstellen dat er in Amerika heel veel in opbouw is. Het is een nieuwe wereld. En om op een efficiënte manier puin te ruimen, op een efficiënte manier door mijn schachten te geraken, door bergen te geraken, werd er nitroglycerine gebruikt om dingen uit de weg te ruimen. Het probleem met nitroglycerine was dat daar super volatile was. Dat is een nieuw vloeistof ook? Ja, dat is een vloeistof. Klopt, denk ik. Klopt, denk ik. Klopt, denk ik, ja. Don't quote me on that. Alleszins is het superonstabiel. Als er te veel met gebeurde, een schokje te veel, warm, het maakt niet uit, dan ontploft het. Dat gebeurde in de bouw. Dat werd alleen in de bouw gebruikt. Voor oorlogsdoeleinden was dat gewoon te volatile. Dus in de bouw... gebeuren daar wel regelmatig accidenten mee. Zo was er ook een accident gebeurd met een van de familielieden van Alfred Nobel. Hij had redelijk wat broers en zussen. Een van die broers en zussen was overleden in een fabrieksongeval dat gerelateerd was aan het terrorisme. Op dat moment heeft hij zich toegewijd om Toegelegd op het feit dat die nitroglycerine iets goeds is, dat ze toepassingen hebben. Maar kunnen we dat niet stabiel krijgen en dat we dat zelf als mensen kunnen controleren? Kunnen we dat niet in een werkbare toepassing krijgen? Er is veel onderzoek naar beginnen te doen. Het is heel simpel uitgelegd. Je kunt er heel diep in gaan. Leg het chemisch af. Basically, wetenschap Gelderland heeft klein toegevoegd aan nitroglycerine om dat stabiel te maken. en klaar. Dan kon je daar een lont in steken en die lont kon dan gebruikt worden als aanstekingsmechanisme zoals we nu zien in vuurwerk ofzo. Jullie wel bekend, jongens. Zeker. En op die manier was dat wel heel stabiel. De mensen van de bouw en mijn bouw zijn allemaal super overjoyed, want die mensen hadden hun leven veranderd. Veel minder gevaar, veel minder dooien, veel minder ongelukken. Maar... Ja, daar komt natuurlijk ook iets anders bij kijken. Het is een moment dat dynamiet in de wereld kwam. Ze hebben dat ook voor militaire doelen aan het begin gebruikt. En daar was hem dan weer. Zijn naam werd weer verbonden aan iets militairs. Aan iets negatiefs. Hij deed het eigenlijk puur als positief. Hij heeft wel wapenfabrieken en zo. Daar was hij van bewust. Hij beseft ook van... Ik verdien er veel geld mee, ik ga dat niet stoppen. Hij was echt op zoek naar iets. Ik wil echt wel iets goed doen, en hij probeert dat. Dan word je weaponized. Ja, inderdaad. Nog een side-note. De naam dynamiet komt eigenlijk van het Griekse woord voor kracht, voor explosie. En daarvan komt het eigenlijk. Dus we zijn een beetje later. We zijn ondertussen in 1888 aangekomen. Dynamiet is al lang een ding. Er zijn ook allemaal volgende stadia van dynamiet die er vandaag eerder gebruikt worden als toepassingen. Die dan eerder een naam hebben dat wij niet kennen. Dynamiet is zo het bekende. Dan heb je daar volgende stadia van. Ook allemaal door Alfred Nobel verder onderzocht en uitgeart. Alle grondbeginselen van elk soort explosief ding heeft hij echt gelegd. Maar waarom? Want hij was dan toch... Hij had het toch al gefixt? Waarom moest hij dan... Nog efficiënter, nog beter. Dat is altijd. Je zoekt toch naar altijd iets beter. zijn passie. Blow shit up. En dan is er iets gebeurd en dat is eigenlijk de reden waarom ik dit wil vertellen. Dat vind ik echt het zotste. In 1888 is zijn broer overleden. De reden maakt niet uit. En er is een Franse krant die had opgevangen dat Nobel dood was. Ja. Ah ja. Ze wisten niet wie. Ze verkeerden. Gewoon één Franse krant. Dus niet dat iedereen dacht dat hij dood was. Eén Franse krant had dat verkeerd begrepen. En die hebben een overlijdensbericht gepubliceerd van... Alfred Nobel, in plaats van van zijn broer. Die had geen business met zijn broer, want hij was geen bekende. Die heeft een overleidingsbericht van Alfred Nobel gepubliceerd. Fake news. Waarin het instond... Ik kan het in het Frans zeggen. Allee, niet echt. Le marchand de la mort est mort. Wat wil dat zeggen? The merchant of death is dead. Ja, en daarna... Hey. Ongelooflijk. Wat wil dat zeggen? De handelaar van de dood is dood. Ja, klopt. En eigenlijk is dat de Qatarist geweest die dat Nobel nodig had om... de Nobelprijzen op te richten. Omdat hij niet... Hij wou niet bekend zijn. Hij wou niet dat zijn legacy was The Merchant of Death. Dat wou hij echt niet. Hij dacht vooral dat hij in zijn eigen hoofd leefde. Ik ben veel met wapens bezig, ik moet er iets aan doen. Maar nu laat hij dat zwart op wit. Ook al was dat geen bekend ding daarvoor. Die Franse krant is ook de enige publiciteit waar hij van is geweest. En die hebben dat zo... neergeschreven en daarom heeft hij het keihard aangetrokken. Hij heeft ook nooit een vrouw en kinderen gehad en daarom heeft hij in zijn testament, toen hij is overleden in 1896, acht jaar later, heeft hij in zijn testament opgenomen om 94% van zijn vermogen te schenken aan het Nobelprijzenfonds. Wat hij dan ook in zijn testament heeft opgenomen. Hij moet zijn voor de vrede van de literatuur. Die fysica... Die categorieën. Dus mijn vermogen moet daar niet volledig... Het was 94% dat erop uitkwam. moet daar allemaal voor gebruikt worden. Maar dat wil eigenlijk zeggen... Ook alles wat hij... Zijn legacy stopte bij hem omdat hij geen vrouw en kind had. Moet je niet beginnen te weten. Ik weet dat het een emotioneel verhaal is. Wil je er iets over vertellen? Nee, nee, ça va. Alles wat er gebeurt... Oké, ça va. Maar toch pussy. Dus je hebt geen vrouw en kind, dus de organisatie, Nobelprijs, whatever, ik weet niet hoe dat allemaal werkt, die werd ook erfgenaam van alles wat dan nog geld opleverde. Er zijn vandaag nog bedrijven die zelfs zijn naam dragen. Misschien de bekendste is Axel Nobel. Dat is een Amsterdams bedrijf die vooral verf en zo maakt. Hij draagt zijn naam omdat hij van een fusie komt, van een van zijn bedrijven. Daar stroomt ook nog altijd geld naar de Nobelprijsstichting. Ah ja, dat moet van elkes komen. Ja, inderdaad. Hij heeft toen 94 procent van zijn kapitaal daarvoor vrijgemaakt. Na zijn dood, postuum, zoals ze dat dan zeggen, In 2012 was dat kapitaal nog altijd 337 miljoen dollar. Amai. En was dat inflatie in acht genomen, is dat nog steeds een verdubbeling van wat hij toen heeft nagelaten. Dus je moet je voorstellen, al die jaren zijn die prijzen uitgedeeld geweest. Al die mensen hebben hun prijzengeld gekregen. Maar door alles waar hij in betrokken is geweest, dat zijn legacies, zoveel geld blijft opleveren, waaronder Action Nobel. Dat blijft gewoon geld genereren. Die pot voor de Nobelprijs blijft gewoon aanspekken. Dat is gewoon. Dus als je je ooit vraagt van waar komt dat geld? Dat komt eigenlijk van bedrijven die zijn naam dragen, die zijn legacy hebben. Dat is echt wel zot. Dat is echt wel zot. Die stichting heeft nu 300 miljoenen. Ja, en daar komt alleen maar bij. En dat was dan zijn... Dat was echt zijn doel, van ik ga nu dood en ik wil niet herinnerd worden als de Merchant of Death, met zijn wapens en zijn dynamiet, wat dan eigenlijk echt helemaal fout is gelopen voor hem. Want hij bedoelde dat echt niet zo. En dan heeft hij gelegd van oké, al mijn kapitaal en alles wat daar ooit nog van komt, dat gaat gebruikt worden om mensen te belonen die dat in hun vakgebied uitblinken en de goeie dingen doen voor de menselijkheid vooral. Dat was zijn manier om dat goed te maken. Het superboeiende daaraan is dat dat gewoon kwam door fake news, ik zeg dat goed, door een of andere Franse gazet die dat iets fout heeft opgevangen en die hem de naam Merchant of Death heeft toegeschreven. Chique dinges. Het blijft wel nog altijd Merchant of Death voor mij. Ik kan het proberen, maar... Nee, maar... Je stelt aan dat mensen... Als die zou weten wat er gezegd wordt over hen nadat ze gestorven zijn of hoe ze herinnerd worden, denk ik toch wel... Dat is belangrijk voor iedereen. Een extra steentje of kantje bijzetten. Zeker voor hem, omdat hij zoiets had van... Ik heb geen vrouwen en kinderen die mij herinneren. Dat is het enige wat ik achterlaat. Uw kinderen zijn vaak de mensen die u herinneren. Kleinkinderen of zo. Maar ze zijn ook vaak mensen die positief over u spreken. Ja. In de meeste gevallen. Maar hij had dat niet, dus hij had zoiets van... Ik ben wel een prominente figuur. Ik wil dat de mensheid mij herinnert als iets positiefs. En op zich denk ik wel dat hij daarin is geslaagd. Want onder ons, als je Alfred Nobel zegt... We weten wel dynamiet en we weten wel Nobelprijzen, maar Nobelprijzen altijd wat eerst zijn, want daar zijn de namen gedraagd. En dat dynamietgedeelte zal zo stil zijn wel vervagen. En dat mensen dat moeten gaan wikipediaaien. Kijk, het telt natuurlijk dat er een linkje van Cliseau van gemaakt is. Dank je wel. Dank je, Coen Lauters. Dank je, dank je. Langenekke zit. Ja, voilà. Dus ik denk wel dat hij met zijn opzet geslaagd is. Ja. Ja, zeker. Het is wel zot. Dat wist ik ook helemaal niet. Hoe hij echt de Nobelprijs in leven heeft geroepen... Zou Oscar dan ook iets hebben? Dat is de Oscar-krukken van de kampioenen in zijn leven. Gewoon niet herinnerd worden als Oscar-krukken van de kampioenen. Dat doet me wel echt denken. Dat is precies of Tony Stark daar wel op gebaseerd is. Ja, als je dat zo hoort... Toen ik dat was aan het opzoeken en zo'n korte samenwerking was aan het maken, was ik daar niet echt mee bezig, want ik zou dat allemaal nog eens vertellen. Maar zelfs dat gegeven van The Merchant of Death, dat zegt mij zoiets dat dat ergens ook... Dat ze die zo ook hebben genoemd, toen hij nog wapens had verkocht, Tony Stark. Niet Alfred Nobel. Toen die fabriek in is begonnen, dat is ook allemaal... Die maakte wapens en dan is hij zelf... Dus ik denk... Dat kan wel. Dat was wel inspiratie. Ik zie dat ook een beetje veranderd. Ze zijn dan ook een superhero geworden. Ja, echt zijn dingen gaan gebruiken voor het goede. Maar die was wel effectief een merchant op dit. Die maakte echt wapens. Alfred Nobel maakte dynamiet, maar niet met... Ook geweren en al. Ja? Heb je dat gewist? Ook een fabriekje met geweren van zijn vader. Dat is echt Tony Stark. Tony. Fuck. Heeft Alfred Nobel ook een robot gemaakt? Het is een vliegend pak. Er is trouwens een scène in Iron Man 1, waarin Christine Eberhard, whoever you may be, zegt... Mr. Stark, you've been called the Da Vinci of your time. What do you say to that? Tony zegt dan... Absolutely ridiculous, I don't paint. En dan zegt Everhardt... Ik wist het, ik hoorde het. En Tony zegt, that's not bad. Ik wist het. Ja, maar het kan me ook bekijken. Ja, dat is toch wel echt een link dan. Dat zou toch wel... Toch een inspiratie. Ja. Ja, dat is echt wel zot. Maar dat is toch nog nooit... Allee... Dat jij dat weet, eigenlijk. Ja, ik weet veel. Dat had jij wel. Lijkt me. Het is wel teleurgesteld. Ik wist dat ook niet, van Alfred Nobel. Een anfeert. Allee. Voilà. Misschien wat kortkrachtig, maar... Je hebt het goed kunnen volgen met onze eigen gelul. Dat is wel zo'n truc, hè. Als er een Nobelprijs zou zijn die je wilt winnen, welke zou het zijn? Welke Nobelprijzen kunnen we allemaal winnen? Je kunt toch niet echt een Nobelprijs winnen? Het is niet zo dat je de Nobelprijs voor kunt. Dat is een ander thema. Nee, dat is altijd hetzelfde. De Nobelprijs... Die zijn vast. Vrede. Literatuur, inderdaad. Wetenschap. Fysica? Of is dat wetenschap? Of chemie? Is dat apart? Ik denk dat dat apart is. Martin is het aan het opzoeken. Je hebt geneeskunde. Literatuur, natuurkunde, dat is fysica, schijkunde... Dat is chemie. ...en vrede. Oké, jongens. Trapperhond. Welke dan? Zou je die van Genees kunnen noemen? Misschien een van de komende jaren met dat corona-gebeuren. Degene die een vaccin heeft. Dat kan zeker. Die van Penicillin heeft dat ook gewonnen. Of die hebben een vaccin tegen mazelen of polio. Die hebben dat ook gewonnen. Ik zou wel van de wetenschap willen winnen. Dat lijkt me supergraag, dat je heel zotte, complexe formules kunt oplossen. Dat je zoiets kunt... Daar gaat het eigenlijk over. Ik weet dat er ook wel een controverse was. Ik weet het niet goed genoeg, maar er was een Duitse wetenschapper die dat vaak zei. Ik denk dat hij dat was tegen de smallpox, de windpokken, denk ik. Maar die had dan ook in Nazi-tijden dat ook op kinderen en mensen was aan het uittesten. Dat is... Maar die had dat gewonnen? Ja. Ik denk ervoor dan wel, natuurlijk. Voordat het uitkwam. Dat is logisch. Ik ken het niet genoeg om het zo te zeggen, maar het was wel iets in je hart. Het zou toch altijd wel een keerzijde zijn? Ja. Ik zou... voor literatuur, denk ik. Literatuur is ook wel wat. Dan zit je dicht. Dat is echt zoiets waar je niet veel prijzen voor... Dat staat tussen het lijstje van vrede en wetenschap, literatuur. Dat is zo... Wat een zotte boek moet jij hebben geschreven om een prijs te winnen? Waarom heeft Harry Potter dat niet gewonnen? Dat is de meest vertaalde boek na de Bijbel. Ik denk die commerciële shit. De Nobelprijs voor hipsters, niet commercieel. Ja, underground. Ik zou graag de Nobelprijs voor de fysica, dus voor natuur, kunnen winnen. Als ik dan zo... En de reden moet zijn dat ik zo een van de... Vorige keer hebben we ook gepraat over die Higgs-Boson. Dat heb ik daar zo iets zot... Teleportatie, of zo. Als je dat hebt uitgevonden. Of zo eigen wormholes maken. Echt zoiets dat ook in het dagelijkse leven van toepassing zou zijn. Niet iets wat ze zo verzinnen en dan... We gaan er 50.000 boeken over schrijven en je moet meer leren op school, maar je kan er nooit iets mee doen. Als je later groot bent. Niet zoiets. Wat is de laatste Nobelprijs in school? Is dat elk jaar? Dat is elk jaar in oktober of november. Er zijn altijd tien prijzen. Elke vijf, altijd. Elk jaar. Ah, er zijn altijd vijf prijzen. Eén voor vrede, één voor literatuur, één voor elke categorie. Obama heeft voor vrede gewonnen, of wat? Ik zag ook niet dat dat mega... Obama heeft voor vrede gewonnen. Dat was ook zo'n waarschijnlijk drama. Maar dat ze dan nog wel in oorlog waren met... Fijn is dat hij van Irak is gegaan. Was Trump niet genomineerd? Ja, ook, denk ik. Maar hij is toch voor zijn dingen als president geweest? Ja, voor zijn dingen als president. Voor zijn toenadering naar Rusland en Noord-Korea, denk ik. Ja, inderdaad. Zwaar voor jou. Ja, maar dat is ook het ding met bijvoorbeeld... De scheikunde, de geneeskunde en fysica... Dat is zwart. Dat is redelijk zwart, inderdaad. Maar vrede en literatuur... Literatuur is misschien nog apart, maar vrede is zo heel... Wie heeft er veel voor vrede? Gandhi heeft dat ooit gewonnen, daar ben ik zeker van. En moeder Teresa. En Nelson Mandela misschien ook. Dus dat zijn misschien redelijk duidelijke voorbeelden, maar als je dan echt zo... Ja, Trump. We vinden het allemaal een eikel. En terecht. Maar als je dan puur inzoomt op dat, dat hij als eerste de Amerikaanse president toenaderingen met Rusland en Noord-Korea heeft gedaan... Als je enkel dat deel begrijpt... Dan snap ik die dominatie. Maar dat is ook het probleem met die prijzen. Dat is wel een prijs voor de vrede. Zoiets... zot als vrede. Er zijn ook altijd heel veel controversies rond de Nobelprijzen, die van de wetenschap, Een Nobelprijs moet een persoon winnen. En in de wetenschap, zeker in dingen die zo groot zijn dat een Nobelprijs voor een aanmerking komt, is dat niet de Jos van Achterhoek die dat heeft geregeld. Dat is een team van de Univ meer dan waarschijnlijk dat dat heeft ontdekt. Ja, inderdaad. En dat is dan heel oneerlijk dat daar één iemand wordt gecrediteerd. Het enige wat ik weet, is dat de Jos van achter je hoek je wel echt helpt met je deuren open te doen. Dat staat ook nog op de Jos van achter je hoek. Nobelprijs van een fikser. En je hebt ook nog de ignobelprijzen. Weet je wat dat is? Helemaal niet gepland om te vertellen. Dat is tegenovergesteld. Of domme uitvindingen of domme doorbraak. Ook niet waar. Het is niet dom, het is de manier waarop of zoiets. Het zijn rond tien prijzen. Die zijn iets uitgebreider. Die worden de week voor de Nobelprijzen uitgeraakt. Dat is ook niet met miljoenen of whatever. Dat is echt gewoon... Wat een leutje. Een schouderkopje heb je. En dat zijn dan over de wetenschappelijke onderzoeken die we het meest hebben doen lachen, maar die wel tot nadenken aanzetten. Om een voorbeeld te geven, een Nolander is genomineerd of gewonnen. Weet ik nu niet. En die heeft een onderzoek gedaan dat er nog schaamluizen bestonden in Nederland. En hij heeft allemaal mensen opgeroepen om hun schaamhaar niet meer te scheren. Om te zien dat er schaamluizen terugkwamen. Dat zijn allemaal zo van die onderzoeken. Dat is superleuk en grappig om te volgen. Dat is wel een goed idee. Een follow-up, hè. Een follow-up. Dat vind ik een goed idee. Goed. Super. Goed onderwerp. Zeker voor onze twintigste. Twintig, jongens. Goed bezig. Vind ik ook. Nog even een mooie terugblik doen. Wat was je tot nu toe favoriete onderwerp? Een goeie vraag. Ga je het ons daarvoor moeten zeggen? What the fuck? Ik weet al zeggen, niet eentje van Yorrick. Ik vond Fleetwood Mac wel goed. Dat heeft hij wel gedaan. Ja, dat snap ik. Ze vraagt zichzelf niet waar ze zou gaan opzoeken, maar ze was wel blij om die informatie te krijgen. Ik... Ja, ik wil zeggen Pokémon. Nauw aan het hart ligt. Maar ik weet niet waarom, maar er is één ding waar we altijd mee bezig waren. Vooral van die Russen in die sneeuw met die gletsjers. Die had love for first. Een paar maanden later, een paar weken later, kwam dat ook in nieuws. Dat er zo'n instituut zo bekend ging. Wat de fuck is dit? Dus ik denk dat dat was. Elisa Lijm over de duidelijk geneten. Echt, dat was een eigen tasje. Agatha Christie vond ik ook wel goed. Wat was jullie favoriete onderwerp? Laat het weten. Ja, inderdaad. Zet het allemaal op onze Twitter. Zit het op VD? Inderdaad, inderdaad. Die van mij was de Euromillions. Dat vond ik echt de miss. De serie van gezien die eruit is gekomen is nog altijd een aanrader. Driedelige afleveringen. Nee, dat was BBC. Dat zal wel eens op Netflix komen. Maar goed, oké. Volgende week is het aan iemand anders. We hebben er nog twee te gaan en dan is de cirkel weer rond. Merci voor het luisteren. Het was interessant. Keigoed. Ik ben Yorrick. Ik was Alexander. Merci om te luisteren. Ik ben en was Stephan. Ik ben Maarten, doei doei. Koe, merci. Joe, tot de volgende keer. Doei. En het is weer rond, jong.