20 - De real life Iron Man die TNT uitvond
Door Yorrick • 6 juni 2021
Over deze aflevering
Maarten vertelt over de real life Iron Man! Alfred Nobel's road to redemption, van Merchant of Death tot schepper van de meest prestigieuze vredesprijs ter wereld.
Inhoud
Iedereen kent de Nobelprijs, de belangrijkste prijs die je kan winnen voor wetenschap, literatuur of vrede. Maar wist je dat de man achter die prijs zijn fortuin verdiende met wapens en de uitvinding van dynamiet? In aflevering 20 vertelt Maarten het verrassende verhaal van Alfred Nobel, een man die vaak wordt vergeleken met de echte Iron Man.
Alfred Nobel was een Zweedse uitvinder, chemicus en zakenman die leefde in de 19e eeuw. Hij had meer dan 350 patenten op zijn naam, maar zijn bekendste uitvinding is zonder twijfel dynamiet. Voor dynamiet bestond, werd de vloeistof nitroglycerine gebruikt om bijvoorbeeld tunnels te graven in bergen. Het probleem? Nitroglycerine was extreem onstabiel en gevaarlijk. Eén schokje te veel en de boel ontplofte, met vaak dodelijke ongelukken tot gevolg.
Nadat een van zijn eigen familieleden omkwam bij zo'n ongeval, besloot Nobel om nitroglycerine veiliger te maken. Hij ontdekte dat door klei toe te voegen, de vloeistof stabiel werd. Het resultaat was een krachtig maar controleerbaar explosief: dynamiet. Zijn uitvinding was een zegen voor de bouw en de mijnindustrie, maar werd al snel ook voor militaire doelen gebruikt. Zo kreeg Nobel, die ook wapenfabrieken van zijn vader had geërfd, een slechte naam.
Van ‘Handelaar des Doods’ tot weldoener
Het keerpunt in het leven van Nobel kwam in 1888. Zijn broer stierf, maar een Franse krant maakte een fout en dacht dat Alfred Nobel zelf was overleden. Ze publiceerden een overlijdensbericht met de harde titel: "Le marchand de la mort est mort", ofwel: "De handelaar des doods is dood".
Toen Nobel dit las, was hij geschokt. Hij wilde absoluut niet herinnerd worden als een man die rijk werd door vernietiging en dood. Omdat hij geen vrouw of kinderen had om zijn naam verder te dragen, was zijn nalatenschap voor hem extra belangrijk. Hij besloot het roer drastisch om te gooien.
In zijn testament liet hij optekenen dat 94% van zijn gigantische vermogen moest worden gebruikt om een fonds op te richten. Met dat geld moesten er jaarlijks prijzen worden uitgereikt aan mensen die de mensheid de grootste diensten hadden bewezen op het gebied van fysica, chemie, geneeskunde, literatuur en vrede. Zo ontstond de Nobelprijs. Het was zijn manier om zijn naam te zuiveren en iets goeds achter te laten voor de wereld. En dat is hem gelukt, want vandaag denken we bij de naam Nobel niet aan dynamiet, maar aan de meest prestigieuze prijs ter wereld.