68 - Er zit meer in een liedje dan je denkt
Door Yorrick • 14 augustus 2022
Over deze aflevering
Stephan heeft uitgebreide research gedaan over waarom we graag naar muziek luisteren en waar muziek allemaal wel goed voor is. Jammer dat Yorrick ook zo veel te vertellen heeft waardoor hij amper zijn verhaal kan doen! EN OP HET EINDE DOEN WIJ KARAOKE!! Luister naar alle nummers die aan bod komen in deze aflevering met onze spotify playlist ➡️ https://b.link/playlisteru
Inhoud
Iedereen luistert naar muziek, of je nu headbangt bij een metalband of rustig luistert naar klassieke stukken. Maar wat doet muziek precies met ons? Waarom vinden we sommige nummers fantastisch en andere helemaal niks? En wat gebeurt er eigenlijk in ons hoofd als we die ene perfecte melodie horen? De nieuwste aflevering van 'Wabliefteru? Podcast' duikt diep in de wonderlijke wereld van muziek en ons brein.
Al sinds de oudheid is muziek een onlosmakelijk deel van het mens-zijn. Denk maar aan de 43.000 jaar oude fluiten of de oeroude Hurian Hymn No. 6. We zijn de enige diersoort (naast papegaaien) die in staat is om mee te bewegen op een muzikale maat. Dit toont aan hoe diep muziek in onze natuur verankerd zit. Het is dan ook geen toeval dat de Voyager 1-ruimtesonde een 'golden record' met muziek aan boord had; een universele boodschap vanuit de mensheid de kosmos in.
Muziek en ons brein: Een complex samenspel
Wanneer we muziek horen, begint er een fascinerende reis in onze hersenen. De klanken gaan eerst naar de hersenstam, het meest primitieve deel van ons brein dat vitale functies zoals ademhaling en hartslag regelt. Hierdoor kunnen we synchroniseren met het ritme van de muziek. Rustige muziek kan ons kalmeren en onze hartslag verlagen, terwijl snelle, energieke muziek (denk aan dancemuziek of hardrock) onze bloeddruk juist verhoogt, perfect voor sporters die zich willen oppeppen.
Daarna reizen de signalen verder naar de hersenschors, specifiek naar de temporale kwab aan de zijkanten van ons hoofd, waar geluid verder wordt verwerkt. Een bruggetje genaamd de insula verbindt dit deel met de voorkant van de hersenen. De insula verwerkt niet alleen zintuiglijke informatie (zoals zien, proeven, horen), maar ook gevoelens zoals pijn of walging. Dit verklaart waarom muziek ons kippenvel kan bezorgen, of zelfs tranen in de ogen kan doen krijgen; het raakt ons op een diep emotioneel niveau.
Bovendien activeert muziek het beloningssysteem in onze hersenen. Nog voordat we een nummer volledig gehoord hebben, bouwen we al verwachtingen op. Wanneer die verwachtingen worden ingelost, krijgen we een geluksgevoel door de aanmaak van endorfines en andere opiaten. Dit effect is nog sterker bij bekende of favoriete nummers, omdat de herkenning het geluksgevoel sneller vrijgeeft.
Meer dan alleen individueel genot
Muziek is niet alleen een individuele ervaring. Samen zingen, bijvoorbeeld in een koor of 'in canon', stimuleert de aanmaak van oxytocine, ook wel het liefdeshormoon genoemd. Dit hormoon zorgt voor een gevoel van verbondenheid en samenhorigheid. Denk aan de collectieve euforie op een concert of festival; muziek verbindt mensen en creëert een gevoel van gemeenschap.
Onze muzikale voorkeuren worden sterk beïnvloed door onze persoonlijke achtergrond. Denk aan de cultuur waarin je opgroeit, de muziek die thuis werd gedraaid, je vriendenkring en zelfs de media die je consumeert. Vooral in de tienerjaren, een periode waarin je je identiteit vormt, is deze invloed groot. Vaak blijven de nummers uit die tijd ons de rest van ons leven aanspreken, zoals onderzoek van de New York Times bevestigde: nummer 1-hits worden het meest gestreamd door mensen die tussen de elf en zestien jaar waren toen die hits uitkwamen.
Het maken van muziek heeft ook aanzienlijke voordelen voor de hersenontwikkeling. Kinderen die een instrument leren bespelen, versterken de verbinding tussen de linker- en rechterhersenhelft. Dit verbetert de communicatie tussen de hersendelen, wat cruciaal is voor de afstemming van gedrag en emoties. Ook volwassenen plukken de vruchten van muziekmaken; ze zijn creatiever en houden hun geheugen en probleemoplossend vermogen op peil. Het luisteren naar muziek is fijn, maar actief muziek maken maakt je aantoonbaar slimmer.
Muziek in de praktijk: Van marketing tot therapie
Muziek beïnvloedt ook ons gedrag. Marketingbureaus investeren veel in onderzoek naar hoe achtergrondmuziek in winkels en restaurants ons koopgedrag kan beïnvloeden of een gewenste sfeer kan creëren. Muziek kan zelfs ingezet worden om mensen weg te jagen, zoals het irritante Efteling-muziekje in het Amsterdam Centraal station om hangjongeren te weren.
Daarnaast heeft muziek een krachtige helende werking. Het kan stress en pijn verlagen en wordt steeds vaker ingezet in de zorg. Onderzoek toont aan dat livemuziek de pijnbeleving van patiënten kan beïnvloeden en dat muziek bij vroeggeboren baby's kan helpen om stress te verlagen en hun ontwikkeling te bevorderen. Muziektherapie biedt ook uitkomst voor mensen met autisme, trauma's of een verstandelijke beperking. Zelfs bij patiënten met geheugenproblemen, zoals dementie, kan muziek een 'sluiproute' in de hersenen vinden wanneer praten niet meer mogelijk is, waardoor ze plotseling weer een lied kunnen zingen. Muziek is dus veel meer dan alleen een deuntje; het is een diepgeworteld fenomeen met een enorme impact op onze emoties, ons brein en ons welzijn.