233 - De Gottorp Fury
Door Yorrick • 23 november 2025
Over deze aflevering
In de 17e eeuw had de koning van Zweden een maandenlang durende zatte avond waar hij samen met zijn neef alleen maar kattekwaad en zattekwaad uithaalde.. De berenstreken waren zo straf dat ze zelfs een eigen wikipedia pagina hebben gekregen!
Inhoud
In de 17e eeuw stond de Zweedse koning Karel XII bekend als een harde werker. Al op zijn vijftiende nam hij zijn taak als koning bloedserieus. Hij stond elke ochtend om vijf uur op en was zelfs tegen het gebruik van foltertechnieken. Een brave, verlichte jongen dus. Maar wat gebeurt er als zo’n gedisciplineerde tiener eindelijk eens de teugels kan loslaten?
In de zomer van 1698 kwam zijn 11 jaar oudere neef, Frederik IV, op bezoek in Stockholm. Frederik was de hertog van Holstein-Gottorp en stond bekend als een wildebras. Hij was de perfecte slechte invloed voor de jonge koning. Samen begonnen ze aan een maandenlange, dronken periode vol kattenkwaad die de Zweedse geschiedenis in zou gaan als “De Gottorp Fury”.
Een zomer vol zattemansklap
Karel en Frederik maakten de straten van Stockholm onveilig. Ze galoppeerden als gekken met hun paarden door de stad en hun favoriete spelletje was het afrukken van hoeden en pruiken van de burgers. Ook in het paleis was het niet veel beter: meubels werden uit de ramen gegooid en ze bekogelden ministers met kersenpitten. De hofhouding was in shock en gaf de schuld aan die ‘slechte buitenlandse invloed’ van Frederik, om het imago van hun eigen koning nog een beetje te redden.
Het volk en de kerk vonden het allemaal niet zo grappig. Het ging zelfs zo ver dat priesters in Stockholm preekten met de bijbelvers: “Wee u, o land, als uw koning een kind is.” Een duidelijke steek naar het gedrag van de 16-jarige Karel.
De beer die de emmer deed overlopen
De feestperiode kende een tragisch dieptepunt. Tijdens een van hun dronken avonden besloten Karel en Frederik om een beer te kwellen. Ze dreven het dier in het nauw en dwongen het om een enorme hoeveelheid wijn te drinken. Het arme dier werd zo dronken dat het alle controle verloor, door een raam struikelde en te pletter viel in de paleistuin.
Het zien van het dode dier, het slachtoffer van hun zinloze wreedheid, was voor Karel een morele grens. De schok was zo groot dat hij diezelfde nacht een eed zwoer: hij zou nooit meer sterke drank drinken. En op een paar zeldzame uitzonderingen na, heeft hij zich daar de rest van zijn leven aan gehouden. De kindkoning was verdwenen en maakte plaats voor een gedisciplineerde krijger. Zijn partner in crime, Frederik, had minder geluk en stierf drie jaar later op het slagveld.