15 - Le Mans '66, de race die alles veranderde
Door Yorrick • 28 maart 2021
Over deze aflevering
Stephan heeft het deze keer over een onderwerp dat hij zelf gekozen heeft: Le Mans '66. Auto's, snelheid & Italianen! Wat wil je nog meer?
Inhoud
De 24 uur van Le Mans is een van de zwaarste autoraces ter wereld. In tegenstelling tot een Formule 1-race, die ongeveer 90 minuten duurt, racen de wagens in Le Mans een volledige dag en nacht. Ze leggen daarbij een afstand af van wel 4.000 tot 5.000 kilometer. Dat is een enorme test voor zowel de auto als de coureur. In 1966 was dit legendarische circuit het toneel voor een verhitte strijd tussen twee giganten: Ford en Ferrari.
Een mislukte deal en een persoonlijke vete
In de vroege jaren '60 domineerde Ferrari de racewereld, en in het bijzonder Le Mans. Het Amerikaanse Ford was daarentegen totaal niet bezig met racen. Hun verkoopcijfers daalden echter, omdat de jeugd op zoek was naar sportievere en krachtigere wagens. Het gezegde in de autowereld was toen: “Win on Sunday, sell on Monday”. Een overwinning in een race betekende dus meer verkoop in de showroom.
Ford had het geld, maar niet de race-ervaring. Ferrari had de racewagens, maar zat in financiële problemen. De oplossing leek simpel: Ford zou Ferrari overkopen. Na maanden onderhandelen stond de deal op springen. Enzo Ferrari, de oprichter van Ferrari, eiste volledige controle over zijn raceteam. Henry Ford II weigerde dit en Enzo blies de deal af.
Wat Ford niet wist, was dat Enzo Ferrari de onderhandelingen gebruikte als een list. Hij wilde de Italiaanse trots aanwakkeren en zo financiële steun krijgen van de Italiaanse regering en Fiat. Zijn plan werkte. Henry Ford II voelde zich bedrogen en zwoer wraak. Hij besloot Ferrari te verslaan op de plek waar het voor hen het meeste pijn zou doen: op het circuit van Le Mans.
Winnen, wat het ook kost
Ford investeerde miljoenen in de ontwikkeling van een eigen racewagen: de Ford GT40. De eerste pogingen in 1964 en 1965 waren echter een ramp. De Fords waren snel, maar niet betrouwbaar genoeg voor een 24-uursrace. Ferrari won beide jaren met overmacht. Na de tweede nederlaag stuurde een woedende Henry Ford II een duidelijke boodschap naar zijn team: “De volgende keer winnen jullie maar beter.”
In 1966 stond Ford er met een sterk verbeterde GT40. Ze hadden geleerd van hun fouten en de wagens waren nu niet alleen snel, maar ook betrouwbaar. Tijdens de race vielen de Ferrari’s één voor één uit met mechanische problemen of door ongevallen. Al snel domineerde Ford de race en bezette de eerste drie plaatsen. Om de overwinning veilig te stellen, gaf het team de opdracht om het rustiger aan te doen en samen over de finish te rijden voor een perfect fotomoment.
Coureur Ken Miles, die op kop lag, vertraagde om zijn teamgenoten te laten bijkomen. De drie Fords kwamen zo goed als gelijktijdig over de finish. Miles dacht dat hij gewonnen had, maar de organisatie besliste anders. Omdat zijn teamgenoot iets verder achteraan was gestart, had die in dezelfde tijd een grotere afstand afgelegd. Daardoor werd Ken Miles tweede. Een bittere pil voor hem, maar een gigantische triomf voor Ford. Ze hadden Ferrari eindelijk verslagen, en zouden dat ook de volgende drie jaar blijven doen.
Transcript
Automatisch gegenereerd transcript — vrij te citeren met bronvermelding naar wabliefteru.be.
Hey, ik ben Yorrick en dit is Wabliefteru? Een podcast waarin ik... Nee, wacht, niet alleen ik deze keer, want we gaan het anders doen. We zijn terug voor het tweede seizoen, jongens. Jullie hebben het gemist. Jazeker. We hebben even een break gepakt, omdat... We hadden er goesting in en corona en van al die shit. Maar we zijn terug en we hebben het format een beetje omgegooid, want ik was bui om alles alleen te doen. Dus ik heb gezegd tegen jongens, doe ook eens iets. En die hebben alle drie iets voorbereid. Dus vandaag beginnen we met Alexander. Alexander. Het onderwerp... Ik geef het woord aan Maarten. Aan Maarten? Dat is goed. Moet ik mijn onderwerp spoilen? Ik kan wel veel zeggen. Al een teaser voor de volgende avond. Mijn onderwerp zal een van de komende dagen komen. Niet omdat je dat niet hebt, maar voor andere redenen. Dat is privé, natuurlijk. Ik heb wel al teasen dat het over een soort van fenomeen gaat waar iedereen al eens last van heeft gehad. De schijterij. Allee, Yorrick. Je spoilt. Niet spoilen. Als je al iets hebt, dan hoop ik dat nummer drie daar, Stéphane, reageert. Jazeker. Jazeker. Voilà. Dus, Stephan, jij begint deze week met jouw onderwerp. Spannende vriendjes. Take it away. Oké, goed. Dus, ik ga het vandaag met jullie hebben over Le Mans 1966. Ik had het kunnen denken, eigenlijk. Wat weten jullie al over Le Mans 1966? Wat zegt dat? Ik weet dat dat gele B is. Dat is niet juist. Is dat een racewedstrijd, Formule 1? Ja, het is niet Formule 1. Het is een 24-uren race, dus een endurance race. Dat wil zeggen dat je 24 uur hebt om te racen. De bedoeling is om zoveel mogelijk... Je zit 24 uur in die auto. Die zitten meestal in een team van twee of drie, of zelfs vier weken. Die wisselen. Dat moeten we beter opzoeken, maar bon. Thomas, denk ik, in de tijd van het verhaal waren ze met twee. Proto, dus in 1966. Daar gaan we het over. Ze rijden 24 uur aan stunts, wat echt superbelastend is voor die auto's. In de Formule 1 wordt er maar 90 minuten geracet, zoals een voetbalwedstrijd, en leggen ze geen middel. Dat weet ik niet. Nu weet je het wel. Weer al bijgelist. En dan leggen ze ongeveer 300 kilometer af met een Formule 1 race. En in dit geval wordt er zo'n tussen de 4.000 en de 5.000 kilometers afgelegd in die 24 uur. Dus je kunt je voorstellen voor een race motor die eigenlijk inderdaad maar normaal bedoeld is voor korte afstanden te racen en alles te geven, moet dat ook heel betrouwbaar zijn en ook niet te veel verbruiken. Dat je ook niet te veel moet stoppen om te tanken en zo. En alles moet gewoon meegaan natuurlijk. Dus dat is superbelastend. 4.000 tot 5.000 kilometer op 24 uur. Als je hier vertrekt in Antwerpen, waar eindig je dan? Dat is niet zo, neem ik aan. Boeien uit. Wat ligt er 5.000 kilometer van België? Je kunt de aarde rond, dat klinkt goed. Ja, voilà. Gehad. 1 keer... Nee, 0,3 keer de aarde rond. Ik denk dat China of Mongolië dat kan doen. Fuck, dat is ver. Wat is de gemiddelde snelheid die ze afleggen op dat circuit in de 24 uur? Het is een heel lang circuit met veel rechte stukken. Dat ga ik wel zeggen. Je kunt wel chasen, maar de gemiddelde snelheid... 200 kilometer per uur. Oh my, ik zou zelfs nog geen 200 zeggen. Ik zou zo 130 zeggen. 210. Alexander zat daar rechtop. 200 kilometer per uur is de gemiddeldse snelheid. Maar dat is zeker niet 200 per uur. Hoe kan dat nu? Constant 200 per uur. Dat heb je gelogen. Want 200 per uur op 24 uur is 4800 kilometer. Ze moeten wel stoppen om te tanken. Maar dat zijn 5000. Ja. Zo niet, hè? In de tijd dat ze de race hebben gereden, in 1966, was het 4400 kilometer. Nu zijn de hedendaagse auto's sneller en kunnen we meer, 5000 en zoveel doen. Peach, voorbereiden. Liar. Oké. Wat er in 1966 was gebeurd... Gewoon in kort, was dat er een vete was tussen Ford en Ferrari. In 1966 werd dat op het veld van Le Mans gestreden. Misschien weet je daar al wat meer over. Als ik dat zo hoor, beeld ik mij naar Ford Fiesta. Even zo'n dikke Ferrari. Er is ook recent een film van gemaakt. Ik heb die film niet gezien, maar ik wist het al. Dus ja, een echte fan hier. Ja, echt. Ik heb wel een documentaire gezien daarover. Meer feitelijk, denk ik. Waar beginnen we? Oh nee, ik had eigenlijk nog iets te zeggen. Sorry. Dus de gemiddelde dingen had ik al gezegd. En tot 1970 werd eigenlijk de race gestart. Dat vind ik ook wel eens leuk om te vertellen op Le Mans. Dat de coureurs aan de overkant van de Pietstraat stonden eigenlijk. Allemaal op een rijken. En aan de kant van waar de garages stonden, stonden alle auto's geschrankt. In de Le Mans-start, dat noemden ze zo, dan moesten ze van de overkant lopen naar hun auto, erin springen, starten en dan zo vertrekken. Dat was eigenlijk de Le Mans-start. Als er daar een op z'n bek gaat... Dat is toch echt voor de volgende 24 uur gelijk gezien. Er gebeurde al wat dingen, bijvoorbeeld dat ze hun gordels niet aantrokken. Dat is tijdverspilling, dus dat is Nadine wel verplichting. Ik doe dat ook als ik zo snel naar het werk moet vertrekken. Dan vertrek ik en doe ik mijn gordel aan terwijl ik al de eerste straat uitrijd. Je kunt zeggen dat je een Le Mans start hebt gedaan. Voilà. Een grappig detail is dat Porsche, die dat ook veel hebben gedaan met Le Mans, nog altijd hun contactslot aan de linkerkant, waar je een sleutel in steekt, hebben. Omdat ze dan met links konden starten en met rechts al in vitesse konden gaan. Dat doen ze nu nog altijd. Maar nu doen ze dat nog altijd voor die racewagens? Nee, gewoon als heritage. Dat is toch een hazard? Tegenwoordig met zo'n start-stop-dingen is dat allemaal niet meer nodig, maar ik snap dat als je je auto aanzet en je gaat in vitesse, dan zit je veiliger aan het vertrekken dan dat je dat allemaal tegelijkertijd doet. Dus voor een gewone personenwagen zou je dat toch niet mogen? Je kunt je natuurlijk gewoon in neutraal laten staan in je versnellingsbak, starten en dan in de eerste zetten. Je moet niet tegelijk doen. Je hoeft eigenlijk een racer te doen. Die van mij staat altijd als het is. Ready to go. Ja. Dus. We beginnen de kant langs de Fortuna-kant. Waarom zou Ford gaan racen in Le Mans? Le Mans is in Frankrijk, voor als dat nog niet duidelijk was, in Europa. Dus eigenlijk na de Tweede Wereldoorlog... Je weet het nooit. Ik weet het niet. Het kan in Le Mans, het kan inderdaad in Canada zijn. Daar spreken ze ook van. Of in Senegal. Dat kan ook, daar spreken ze ook vooruit. Na de Tweede Wereldoorlog hadden de drie grote Amerikaanse automobielfabrikanten Chrysler, General Motors en Ford een afspraak gemaakt dat ze niet gingen meedoen met de racerij, omdat de oorlog al genoeg geld had gekost. Toen zeiden we dat we dat niet wilden doen. Ja, dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. was het heel hard nog het ding van als je gezien werd in een race en dan verkochten die auto's, want dan was je dan geïnspireerd op een gewone auto, op maandag werden die veel beter verkocht. Dus die van General Motors, hun auto's, die verkochten veel beter dan Forst en die in de verkoop gingen naar beneden. Maar niemand wist dat dat dat team was, toch? Of wel? Ja, dat was eigenlijk wel geweten. Ze wisten dat wel. Dus het gezegde was ook van win on Sunday, sell on Monday. Dus inderdaad, alles wat won in de race, ging een dag nadien vlotjes de deur uit. Misschien moeten wij dat nu ook doen voor de auto's van de garage. Stel je voor, zo'n 500. Mensen die het niet weten, Stephan werkt in een garage. Hij is een autoverkoper. Daarmee mijn auto-artikel, natuurlijk. Dat wist hij, hè. Nog een beetje. Die jeugd in de sixties zorgde ook inderdaad... Die waren wat meer rebels. Flower power, hippies. Die wilden wat meer zotte shit. Die wilden powers. Die wilden een sportieve auto. Ford had dat niet, dus die wilden Unimago wat meer. Ja, naar boven brengen. Dus Ford begon deel te nemen aan Nascar, Indianapolis. Ook met GT-racen. Met Carroll Shelby. Ik weet niet of je daar al van hebt gehoord. Die dude. Dat is die coole auto van Ford. Een Shelby. Dat is die van Peaky Blinders. Wat is dat? Volkhof. Volkhof. Volkhof. Dat is Tommy Shelby. Oké. Dat was ook een bekende coureur en die heeft daarna ook een race team gestart en heeft heel veel met Ford gewerkt. Ik kan niet heel veel over Carroll Shelby hebben, want ik heb al heel veel figuren waarover ik spreek, maar die heeft ook meegewerkt aan het programma van Ford om te gaan winnen van Ferrari. Dat was eigenlijk het opzet. Dus langs de andere kant hadden we Ferrari. Enzo Ferrari was zelf begonnen als racepiloot voor Alfa Romeo. Alfa Romeo, het merk dat ik verkoop. Topmerk. www.linde.be. Diep dat er maar aan. Is dat waar, Stephan? Ik moet vragen over Alfa Romeo. Ja, zeg het eens. Is het waar dat je er altijd twee moet hebben? Eentje voor mij te rijden en eentje voor jullie graag. Hoe zit dat juist? Vroeger was dat zo. Nu niet meer. Vraag het maar aan Alexander, die heeft al twee jaar zijn en Julieta. Supercontent fan. Zeer goede wagen. Hij doet hem wel weg. Supercontent fan geweest. Zonder probleem. Zeer sportief. Enzo Ferrari was begonnen bij Alfa Romeo. Die had dan ook een raceteam, dat Nadine managede voor Alfa Romeo. Dat noemde hen Scuderia Ferrari, dus zo is hun naam ook begonnen. Nadine had dan zelf begonnen met Ferrari. Dus hij was eigenlijk echt een racer en hij stak al zijn geld ook gewoon in racewagens. Hij maakte eigenlijk in het begin geen auto's ook niet voor op de baan en enkel in het racen stak hij zijn geld. Maar dat was dus niet winstgevend genoeg, want ja, dan moest hij winnen natuurlijk en dan nog racen kost massas geld. Dus hij stond er in 1961 eigenlijk. wanneer ons verhaal een beetje begint. Hij stond er financieel heel slecht voor. Ook zijn zoon was dat jaar gestorven. Iets ervoor was zijn zoon ook gestorven, Enzo. Ah nee, sorry, wat zei ik? Dino. Dino was zijn zoon. Dat wordt wel heel verwarrend. Ja, Dino. Enzo junior. Nee, nee. Dat was dus Dino. Waar ook een auto naar is vernoemd. Een Ferrari Dino. Daar gaan we het ook niet over hebben. Dus het was geen goeie periode. Het was financieel moeilijk. Er was ook een paleisrevolutie geweest bij Ferrari. Ook kort gezegd eigenlijk. Na de dood van zijn zoon was zijn vrouw zich meer en meer beginnen moeien met de productie van de auto's. En de verkoopsmanager die kon het niet meer aan. Die zei van, ja, die is echt fucking embêtant. Die haalt dat hier niet uit. Dus die zegt dan... Ofwel is zij buiten, ofwel ben ik buiten. Dat gaat hier echt niet mogen. Enzo zegt dan... Dan ben jij buiten. Fuck you, man. Ja, tuurlijk. Dit is een vrouw. Blijkbaar had die vrouw het echt serieus uitgehaald. Echte sloeg. Ja. Echte sloeg. Maar... Het zijn acht beste ingenieurs die al heel veel race-successen voor hem hadden geboekt met zijn Formule 1-programma en de Le Mans-races. Acht hadden gezegd dat als hij weggaat, dan gaan wij ook weg. Dat was al wat moeilijker. Dat waren wel topmannen van hem. Wat denk je dat Enzo dan heeft gedaan? De vrouw buiten? Nee, ook die buitengebonjour. Ja, die zijn ook allemaal buiten. In diezelfde periode was het een beetje een character setting van wie Enzo was. Dat was ook de periode dat hij tegen Ferruccio Lamborghini had gezegd dat hij maar gewoon een stomme tractorfabrikant was en dat je ook maar moest afbollen en een tractor moest blijven maken. Dan is Lamborghini ook begonnen met sportauto's te maken om ook te zeggen van... Ferrari, ik ga dat hier eens laten zien dat ik dat ook kan. Eigenlijk zo'n beetje Elon Musk. Zou hij een genie zijn, maar dan toch iedereen tegen de schenen stampelen? Als hij een putter had, dan zou hij dat ook wel doen. Het was zijn weg en niets anders. Die aandelen moesten ook zo gaan, denk ik. Amai. Dus Ferrari besloot zijn bedrijf te koop aan te bieden. Dat hij wat geld kreeg en dat hij nog kon blijven racen. Hij had een bericht via de Amerikaanse ambassade laten infiltreren dat Ferrari te koop zou zijn. en dat hij de voorkeur gaf aan onderhandelingen met Ford. Ford dacht van feest, wij willen racen, maar wij hebben geen raceauto's. Ferrari heeft zieke raceauto's, die hebben geen geld. Het is Henry Ford II, dus niet de originele waarover we spreken in dit geval. Die dacht van feest, dat kan ik betalen. Die had 500 miljoen en Ferrari vroeg voor hun hele racestal 17 miljoen. Dat had ik juist niet. Juist nog niet. Ik had moeten vragen hoeveel je dacht dat Ferrari waarschijnlijk was toen. Je miste kansen. Komt er misschien nog iets dat je moet vragen, denk ik. Ze hadden 500 miljoen, of wat zei jij? Ja, Ford had 500 miljoen zelf in privévermogen. Dus die een dude zelf niet uit het bedrijf, maar die had 500 miljoen. Hoeveel vroeg Ferrari? 17 miljoen. Dus dan konden ze dat toch betalen, of niet? Ja, ja, ja. Ruim, ruim. Dat is keigoed koop. Easy peasy. Dat is een peugelschild. Keigoed koop. Er zijn nu Ferrari-auto's waarschijnlijk van 17 miljoen. Jazeker. Dat is zo. Dus... Na maanden van onderhandelingen bliep de verkoop vast omdat Enzo contractueel akkoord moest gaan met het feit dat hij geen enkele zeggenschap had over zijn raceteam. Henry Ford was een baasbaas die dat ook zijn weg wou hebben. Hij wilde zijn raceteam leiden en Enzo moest echt op zijn gaan. Dus hij zei, basta e finito. Niet meer. Het is gedaan. We gaan er niet meer. Maar was Ferrari eigenlijk echt van plan om zijn zaak aan Ford te verkopen? Nee. Het was eigenlijk allemaal een truc van de slimme enzo. Dus de truc was om eigenlijk de Italiaanse regering en het Fiat Concern, dus ja, Fiat, de groep, zover te krijgen om staatssteun aan het noodlijdende bedrijf te geven. Dus Dorathem zei van, ja, Je wil het verkopen, je kent het niet meer aan. En dat er iets uit speelt. Dat Ferrari is echt Italiaans. Dat is de core sportivo. Het Italiaanse hart. Toen heeft de regering ingegrepen en hebben ze hun flappen gegeven na de onderhandelingen waren afgesprongen. Echt? Dat is gelukt? Ja, dat is gelukt. Hij heeft geld gekregen. Nadine heeft Fiat ook wel Ferrari overgekocht. Daar houden we nu ook nog niet over. Misschien moeten wij ook wat zieliger doen, dan krijgen we ook wat meer geld van onze regering. Ik vind dat profijt. Staatsteun. Dat is een open brief. Van onze regering. Ik denk dat die niet zo vrijwillig zijn. We zullen het ook met een truc moeten doen. Dus hem, die Forti, ze voelden zich belazerd. Hij zei van ja, oké, dan gaan we zelf een auto bouwen en Ferrari verslagen, waar het echt pijn doet. Le mal. Ferrari had hier al gewonnen in... 1954, 1958, 1960, 1961, 1962, 1963. Alles voordien hadden ze al gewonnen. In 1964 was Ford klaar voor hun eerste race in Le Mans met de Ford GT40. Misschien heb je er ook al van gehoord of gezien. Als je dat ziet, dan kende je dat wel. Een chique racebak. Wat denken jullie dat er in die eerste race is gebeurd, 1964, dat Ford eindelijk een vuist kon maken tegen Ferrari? Wat denken jullie dat er gebeurt? Die is nog altijd verloren. Ik denk ook dat Ferrari nog heeft gewonnen. Wat denk jij, Maarten? Ik ga de andere optie nemen, natuurlijk. Je gaat voor de André Dauc. Nee, dus plaats 1, 2 en 3. Ferrari. Maar Ford was wel nummer vier. Dus eigenlijk de eerste race. Niet slecht, ze waren goed. Ze zijn dichterbij gekomen. Ja, maar voor de rest ging niemand anders van Perford in de top 10. Dus het was niet zo goed. Maar ze hebben al een nummer vier, dus oké. Dus het jaar nadien, 1965, stond Ford er met een verbeterde versie van hun GT40. Ik denk dat er dat jaar is gebeurd. dan moeten ze toch... Ferrari één voor twee. Ik denk Ford toch gewonnen. Ik denk Ferrari gewonnen, want het gaat over Le Mans 66. Voilà, dat zijn alle spoilers, inderdaad. Inderdaad. Fuck you, Erik. Dus Ferrari ook weer één, twee en drie geëindigd. Hun zesde overwinning op rij. Ze hadden echt al massas gewonnen. Ford was niet te zien in de top 10 zelfs dat jaar. Hun betrouwbaarheid liet de winst erover. Daar hadden ze echt problemen mee. Hun tactiek was in de eerste plaats meer power in te steken. Dat was in de Amerikaanse inversie te winnen van zwaardere motoren en meer pk's. Ferrari had wel iets meer lichtgewicht en meer dynamica. Gewoon een betere raceauto eigenlijk. Ja. Dus toen het pogingen in 64 en 65 totaal waren mislukt, hetgeen een verlies betekende van vele miljoenen dollars in hedendaags geld miljarden. Ik heb het niet exact. De exacte cijfers vond ik niet, maar dat stond er wel bij. In hedendaagse cijfers miljarden. Je kunt dat allemaal uitrekenen op het internet. Ik doe dat ook altijd. Daar stonden geen cijfers bij. Dus kregen Ford-directeuren, stafleden en ook Carroll Shelby, die zat ook mede in het programma voor de racerij, een briefje met... Next time, you'd better win. Van Henry Ford II. Wacht, welk jaar was dat? Dus na 1965 kregen ze een briefje. Dus na dat twee keer was mislukt in de racerij, kregen ze een briefje van de volgende keer. Dat briefje heeft het gedaan. Volgende keer rollen er koppen en zeker de Shelby. Dat was het gezegd. Dus dat was het eindelijkse verhaal. De race van 1966. Ik was hier altijd al een beetje gespoten. Ik had gewoon Le Mans moeten zeggen. Maar anders hadden we niets geweten natuurlijk. Dus de race van 1966. Ford had nogmaals verbeteringen aangebracht aan hun wagens op het vlak van het verbruik, de remmen, de aerodynamica. Dus ze hadden wel een beetje gekeken naar Ferrari. Hoe doet die dat? Het zag er goed uit. Tijdens de 24 uur van Daytona en de 12 uur van Sebring. Dat zijn racen in Amerika waar ze al aan hebben meegedaan. Als oefenen. Al geoefend inderdaad. Le Mans was later op het jaar. De coureurs Ken Miles en Lloyd Ruby hadden al deze races gewonnen. Die twee dus. Het zag er echt wel goed uit. Ford had acht wagens die meededen in Le Mans. Ferrari zeven wagens. Dus ze deden altijd ook wel heel veel wagens erin. Dat was wel onder verschillende race teams. Dus niet allemaal eigenlijk van Ferrari zelf. Zoals ik zei, dat is meer met teams. Maar er is wel veel auto's die meededen. Dus acht auto's en zeven van Ferrari's. Bij Ferrari was er voor de start nog een klein drama. John Surtees, een Formule 1-winnaar van 1964, die zot goed kon rijden. Hij werd dan in Le Mans aangesteld om... Hoe noemden ze het? De haast te zijn. Die ging heel hard rijden, zodat die Ford GT's wilden volgen en zo sneller hun auto verslijten. De andere Ferraris mochten iets trager rijden, zodat die meer betrouwbaar waren. Dat is eigenlijk ook een tactiek van die anderen om alles te laten verslijten. Zalig. Dat is de haas, ik snap hem. Ja, dat is wel grappig. Dat is ook echt een tactiek. Hij noemt de haas. Dat was de rol die hij kreeg voor Rijk de Haas te spelen. Er is nu ook een Haast-team in Formule 1. Ja, dat is waar. Dat is gewoon een aantal bedrijven. Je moet hier veel Haast hebben. Maar ze winnen nooit. Wel goed gedaan. John Surtis had het jaar ervoor een zwaar ongeval gehad terwijl hij voor Ferrari reed. waardoor zijn been in zijn borstkast was geschoten een paar centimeter. Dat heeft een heel lange revalidatie opgegaan. De week van de race zei Ferrari van... Je gaat toch niet racen voor ons op Le Mans? Er is een rijk neefje van de Agnelli-familie. De Agnelli-familie is de eigenaars van Fiat. Die had later ook Ferrari gaan overnemen. Ze hadden een neefje die wilde racen en die kreeg de voorrang. Oh, nee. John Surtees zegt... Enzo, dat vind ik niet oké. Wat zegt Enzo? Oké. Jezus, Plaza-Valen. We kennen hem inderdaad al. Dat zei Enzo. Dus de race begon in de namiddag en de Fords lagen meteen een stuk voor. Dus die waren goed bezig. Tijdens de negende ronde blies al wel een van de Fords zijn motor op, maar de top drie was nog steeds Ford, gevolgd door Ferrari. Het zat goed in. De goeie aan het winnen. Ferraris volgde wel. Ze konden wel meegaan. Tegen acht uur s'avonds begon het licht te regenen en konden de lichtere Ferraris weer wat bijbenen. Die Fords hebben zware motoren, maar in de regen... Als het regent, heb je geen grip meer. Je moet je wel inbeelden dat dat moeilijker is. Is dat zo? Ik zou anders... Als jij dat zegt... Die hebben meer gewicht. Als je dan een bocht neemt... Op rechte stukken maakt dat niet uit. Maar als je een bocht neemt, duw je dat gewicht meer naar de kant. Met centrifugale krachten. Dat is wel logisch. Ik was eerder aan het denken dat als je meer gewicht hebt, dan ligt je... Zwaarder dan de golden. Stabieler. Op rechte stukken wel. Op rechte stukken kan dat wel helpen. Maar voor in de bochten, die hebben lichter gewissen, zodat je hem beter door de bocht kunt smijten. En hun ophanging was ook verfijnder dan die Ford's. Dus die bleven ook stabieler in de bochten. Even terug naar die kerel die zijn been in zijn borstkas half heeft gekregen. Eerlijk, als je zo'n accident meemaakt... Dan heb je voor de rest van je leven schrik om terug in een auto te stappen. Die wil het niks liever. Ja, er is nu juist... Twee weken geleden was er in Rad van Haas, dat gaat een lange tijd zijn, van de F1. Er was ook een coureur, Grosjean, tegen een barrière gevlogen. Hij had waarschijnlijk in Nieuws een grote... Ik heb het gezien in het Nieuws. Hij was van het weekend al in een auto zitten om zijn eigen gewenst eraan te geraken. Zie je? Die is al 30 seconden in een brandende auto. Door de helo en die onthoofd, zeg. Dat vind ik zot. Als ik nog maar van de trap is gevallen, durf ik een week niet meer de trap op. Dan blijf je beneden slapen. De truc is om dat 3-0 te doen. Als je zoiets voorhebt, moet je 3-0 in een opgang halen. Dat schijnt. Dat is als die coureur... Dat is als die coureur van Evenepoel de diepte niet is gedoken. Die mens kon daar dood zijn, maar de volgende maand, bij wijze van spreken, zat hij ook al terug op z'n vloer. Ja, oké. Zotte mensen. They're dead. Dus het had geregend. De lichtere Ferraris waren terug aan het bijbenen. Maar er waren tegen dan ook al wel drie Ferraris uitgevallen door mechanische problemen of door accidenten. Er gebeurde dan ook wel meer. In de nacht waren er ook nog enkele ongevallen na een stevige regenbui. Omdat het 24 uur is moesten de auto's ook s'nachts racen, wat ook wel crazy is. Tegen 200 km per uur in het donker en in de regen. Vier auto's botsten op elkaar, waaronder ook een Ferrari. Die was ook weer al uit. En dan was er nog een Ferrari die overheatingproblemen kreeg. En dan de hoogstgeplaatste Ferrari die toen op plaats 4 stond, die kreeg ook transmissieproblemen. Samen met nog een andere Ferrari die ook problemen kreeg. Dus er waren denk ik nog maar... Ik heb het niet geteld. We pakten nog twee of drie Ferraris over van de zeven. Ik supporte ervoor. Ja. Het zou kunnen, maar je weet het nooit. Dan is het eigenlijk... Je beslist op een paar geluksjes die je hebt gehad. Ja, dat is de race, eigenlijk. Van skill, van niet te crashen, en betrouwbaarheid. Dat is het. Het langt niet aan te kunnen. Er waren nog Ferraris in. Er zaten nog twee of drie in. Fort had er ook al een paar dat eruit zijn gegaan. Maar ze stonden nu wel, na die nacht, in de top 4. 1, 2, 3 en 4, dat was allemaal Ford. De volgende Ferrari stond pas op plaats 12. Ze zijn wel ver teruggevallen. Dus Ford zei... Je verlaagt je tempo. We staan goed voor. We zitten met vier auto's van voor. Dus doe een beetje kalmer. Spaar je motor. Spaar alle remmen. Maar Ken Miles, die coureur die een Daytona en Sebring had gewonnen, die wou... Die was echt blijven pushen. Die wou eigenlijk de heilige graal winnen. De Triple Crown noemen ze dat. Om van die drie endurance races te kunnen winnen. In hetzelfde jaar. Ja, dat weet ik nu niet. Ik kan het toch doen. Dat was nog nooit gebeurd. Pakt mij wel. Die was het nog aan het blijven pushen, maar Henry Forst, de tweede, zei dat het niet zo werkte. Hij wilde dat jullie allemaal samen over de lijn kwamen. Hij moest bekend tot stilstand komen en gewoon bollen om die anderen te laten bijbenen. Op het einde waren ze bij drie over de lijn. Een mooi fotomoment dat ze eruit kwamen. Ze kwamen dan allemaal samen ongeveer over de lijn. En Ken Miles dacht dat hij gewonnen had, want hij was wel de eerste die over de lijn ging. Het is een kleine sidenote, maar hij was degene die de traditie heeft gestart. Hij kreeg een fles champagne in zijn handen en bij het vieren, in plaats van dat op te drinken wat iedereen deed. Die was aan het spuiten en hij legde zijn vinger op, spoot dan op en liet dat knallen zoals je kent bij Formule 1. Hij is de allereerste dat dat heeft gedaan. Nu doen ze dat bij alles. Nu is dat bij elke sportpool. Bij elke verjaardag van een kleine dat ik... Dat is ons. Dus eigenlijk nadien hadden ze beseft dat bij Le Mans het systeem is van wie de meeste afstand heeft afgelegd. Dus ofwel in je laps, en als het dezelfde laps zijn als in je rondes, dan is de afstand... En eigenlijk de tweede dat over de lijn was gegaan, die was van 20 meter achterkenmaals gestart. Het was eigenlijk eerst eens geëindigd. Oh nee. Ken Miles heeft nu zijn triple crown gekregen. Fort had wel zijn vak geopend. Tot nu toe is dat nog nooit gebeurd. Ik heb het hier echt gehoord. Dus Ken Miles had wel een gigantische zure. Fort was superblij natuurlijk. Hij had het gehaald van Ferrari eindelijk. Ford heeft de komende drie jaren ook nog gewonnen. 67, 68, 69. Allemaal gewonnen. Dus het was geen one-time... Ze heeft dat supergoed gedaan. Ken Miles heeft helaas ook nooit de kans gehad om zijn Triple Crown toch te kunnen verdienen. Want in 1966, dus hetzelfde jaar nog, was er een nieuwe test aan het doen met een geupgrade versie van de Ford GT. Hij heeft een accident gehad en is overleden. Oei. Dat is met die bombshell. Die is mijn vrouw gedaan. Trist die wel. Ja, gelukkig. Ik had ook kunnen eindigen met Forta wonnen. Die waren blij, maar... Dat blijft niet meer hangen. Dat is waar. Ik beeld mij ook de hele tijd in dat er een laatste plaats, zo'n Renault Twingo... Wat voor Twingo? Een Parse Twingo. Die hebben we ook nog vergeten. Waren er nog merken die mee deden? Ford en Ferrari kennen iedereen. Porsche deed toen ook al mee. Ik denk... Er waren heel veel die met dezelfde auto's reden. Er waren niet altijd acht Fords, maar drie of vier verschillende race teams. Er waren wel veel die met dezelfde auto reden. Maar sowieso Ford, Ferrari, dan Porsche. Ik dacht Lotus ook. Die ken je ook nog wel. Wie was het nog? Ik denk Alpine, dat was eigenlijk wel de race-afdeling van Renault. Die deden ook Alpine. Die bestaan ook terug nu, hè? Die hebben ook gestart, hè? Ja, die hebben nu ook weer een auto. Die starten nu ook weer een race, maar ik heb nu niet in meer detail gezien wie er nog mee deed. Maar die herinner ik mij nog, ja. Begin en toe. Wat jij er zeker zei, van die offroad-rallies, zijn dat echt Ford Fiesta's? Ja, dat zijn die rallycars. Ja, maar dan eenmaal wel getuned voor dat... Ja, dat is die Ford Fiesta dat jij... Die hebben dan 4x4 en 5600 pk of zo. Maar waarom noemt dat dan hetzelfde? Omdat die carrosserie dezelfde vorm is? De carrosserie is hetzelfde en ook het idee dat als je dat ziet winnen en je bent een fan van motorsport, dan ga je dat associëren met je auto. Dan denk je, dat is wel cool. Je gaat dat wel cooler vinden dan dat je een Ford Fiesta schiet staan. Dat is wel straf, eigenlijk. Eindelijk een van de duurste marketingcampagnes dat er is. Formule 1 is ook nog een groot deel. Ferrari doet ook nog altijd mee. Wij zijn een racemerk en daarom verkopen wij onze raceauto's. Alfa Romeo doet dat nu ook, omdat ze wat kunnen bewijzen. Wij zijn wel echt een sportief merk. Na een bekendheid, hè. 24 uur zo constant knallen, oké, dat is af. Je wisselt af, maar je moet toch voor 200 kilometer per uur? Dan moet je toch de hele tijd focus kunnen houden. Blokken van 4 uur, denk ik, of zo. 3 of 4 uur. Je rijdt sneller dan 200 per uur. Ja, dat is de gemiddelde snelheid, dus de topsnelheid. Je hebt een heel langere stuk, de Mulsanne Straight, en daar kunnen ze, ik dacht in die tijd, 350 per uur rijden. Die moeten ook stoppen en een wissel van een driver en zo. Dan rijd je eventjes nul, dus dan moet je dat compenseren om aan de 200 te geraken. Je rijdt in superhoge gemiddelde snelheid. Ik weet het niet. Die moeten toch heel snel kunnen denken? Die synapsen moeten toch heel snel gaan? Als je s'nachts rijdt en dan in het donker... Dat begrijpt je niet, hè? Sorry, denken. Nee, dat snap ik. Dat is ook enig denken. Dat is instinctief. Reflexen en reactie. Maar je moet wel zien, zoals bij de Formule 1. Die mensen rijden een 300 en dat zegt op een fractie van een seconde dat er iets kan gebeuren en dat ze toch nog kunnen wegdraaien. Dat is maf, hè? Shit, zeg. Dat is echt crazy. En ik denk dat als een borrel op het licht staat en het wordt groen, dan spreek je aan oranje tegen dat ik doorrijd. Jij zit hier zo diep in het zonnetje. Heel tof. Hij is nog aan het proeven op z'n allemaalstart, bij z'n linkerkant en rechterkant, en hij valt op stilte. Ik ga dat nu eens proberen. Ik moet ons dochtertje naar de crèche brengen en zo... Lopen. En dan zo met die kleine op de auto ingooien. Als je aan het licht staat, ook zo uitkappen eerst. En als het goed is, terug naar je auto lopen. Overkent van straat. Mensen gaan er niet blij van. Ik vond het een moeilijk onderwerp, maar je hebt heel veel anekdotes over al die mensen en over die race. Je hebt er keiveel over te praten. Ik heb een keer al Shelby helemaal eruit gelaten. Elke persoon had echt een karakter en een verhaal. In die race zelf ook. Het was goed. Het was goed. Het was heel goed. Stephan zit ineens het niveau heel hoog. Dat is jammer. Dat is jammer. Je komt hier wel weersukken, eigenlijk. All right. Dat was de eerste aflevering van het nieuwe seizoen. Ik had er wat meer getallen en raden in moeten stegen. Maar dat laat ik dan aan jullie over. Werkpuntje. Het is voor de volgende keer. Volgende week... Volgende week. Ik weet zelfs niet wanneer. Volgende keer zal ik doen. Goed? En daarna doe ik één van die andere twee Shaggers daar. Wat is je thema, Jörg? Welke maatschappij wil je? Geteased. Of Maarten doet volgende keer, dat kan ook. Dat is goed, hè. Dat is het enige dat al geteased is. Spannend. Je mag volgende keer teasen. We moeten wel aan onze drie luisteraars vragen of ze het goed vinden. Niet gaan voorwaarden. Inderdaad. Geef ons een reactie op onze Facebookpagina. Ja, wij hebben een Facebookpagina en wij hebben ook een Twitter. Geen Twitter. Ik ga zometeen een Twitter aanmaken. Dus je mag altijd iets laten weten, je mag altijd de podcast delen met iedereen dat je kent, zodat er meer mensen luisteren. Dat is altijd leuk. We zijn het beluisteren op Spotify of alles, op Google Podcasts. Kortkomt de merch aan. En kortkomt het T-shirt. Bedankt aan onze twee diehard fans die hier voor vroegen, voor extra aflevering. Twee is beter dan Erik. Twee mensen die dat hebben gevraagd. Waar blijft de rest? Dan zijn we toch maar extra hard in gang geschoten. Misschien moeten we jou ook laten weten wat ze van deze aflevering vinden. Dan ben ik blij dat je me hebt geluisterd. Die luistert zelfs niet, denk ik. Ja, dat snap ik. Voilà, dat was het voor deze week. Merci voor het luisteren. Ik ben Yorrick en ik geef het door aan iemand anders. De eerste dat praat nu. Erik van Stephan. Voilà. En ik was Maarten. En ik was Alexander. Voilà, dat was het voor deze week. Het ging soepel. Het ging soepel. Het ging heel soepel. Deze was zeker soepel. Ik dacht dat Jorritje het niet had. We waren nog bezig.